Άρθρα

Διεθνές Σπουδαστικό Πρόγραμμα

Στο Διεθνές Σπουδαστικό Φεστιβάλ έλαμψε μια… κάλτσα, δυο ζευγάρια –ένα ηλικιωμένο και ένα νεαρό–, αλλά και το δρομολόγιο της γραμμής 34. Και δεν ήταν μόνο αυτά …

43o Φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους Δράμας: Νέο Σπουδαστικό πρόγραμμα με επικεφαλής τον πολυβραβευμένο σκηνοθέτη, Θανάση Νεοφώτιστο

Μπορεί το 43ο Φεστιβάλ Δράμας να έληξε και να ξεκινούν σιγά-σιγά οι προετοιμασίες για την επόμενη διοργάνωση, αλλά η «επίγευση» του παραμένει έντονη. Πολλές οι καινοτομίες φέτος και εμφανής η πρόθεση ανανέωσής του από τον νέο καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ, Γιάννη Σακαρίδη και την ομάδα του. Ανάμεσα στις καινοτομίες και ένα νέο παράλληλο πρόγραμμα: το Σπουδαστικό. Ταινίες σπουδαστών, ταινίες που παρουσιάζονται ως εργασίες ή πτυχιακές στις κινηματογραφικές σχολές του κόσμου, από τους μελλοντικούς πρωταγωνιστές του κινηματογράφου. Επικεφαλής του τμήματος ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Θανάσης Νεοφώτιστος, γνωστός από τις ταινίες «Προσευχή», ο «Πωγωνίσκος» και «Λεωφόρος Πατησίων» – μάλιστα φέτος στη Δράμα συμμετείχε εκτός διαγωνισμού με τη ταινία του «Διαδρομή-3».

Θανάσης Νεοφώτιστος 2

Ο Θανάσης Νεοφώτιστος

Η ομάδα του σκηνοθέτη αξιολόγησε… 700 συμμετοχές από όλο τον κόσμο, κατορθώνοντας έναν μικρό άθλο αφού κατέληξαν στις 22 που συμμετείχαν στο Φεστιβάλ. Ταινίες έφτασαν από κορυφαίες κινηματογραφικές σχολές του κόσμου, όπως τα Columbia University, American Film Institute, University of Southern California, London Film School κ.ά. «Όλες τις ταινίες που διαλέξαμε τις νιώθω σαν παιδιά μου! Δύσκολο να ξεχωρίσω κάποιο. Γι’ αυτό και τον ρόλο αυτό τον επωμίστηκε η Επιτροπή» θα σχολιάσει γελώντας ο σκηνοθέτης, αφού βέβαια για τα βραβεία αποφάσισε νέα διεθνής επταμελής επιτροπή. Ο απόλυτος νικητής; Μια κάλτσα. Το πρώτο βραβείο με το ευφάνταστο όνομα «Almost Famous» (Gran Prix Student) απονεμήθηκε στον Henning Backhaus από την Αυστρία για την ταινία «The Best Orchestra In The World» και συγκεκριμένα για την καίρια και γεμάτη χιούμορ αποτύπωση της ανάγκης εκπροσώπησης της διαφορετικότητας στην τέχνη, τους θεσμούς και την κοινωνία, το σύγχρονο βλέμμα και την ελπίδα σύντομα να δηλώνουμε όλοι «κάλτσες», σύμφωνα με το σκεπτικό της βράβευσης της Επιτροπής. Πρωταγωνιστής ήταν μια κάλτσα που πάλευε παρά τις αδυναμίες και τις αντιξοότητες να περάσει από οντισιόν για να συμμετάσχει σε μία από τις καλύτερες ορχήστρες του κόσμου. Το ειδικό βραβείο «Rising Star» κέρδισε ο Radu Barbu από τη Ρουμανία για το «A Mess at apartment 14» και τιμητική διάκριση ο Michael Karrer για το «22:47 LINIE 34».

Δεν ήταν όμως εύκολο να παρακολουθήσει το κοινό του Φεστιβάλ και τις συμμετοχές του ελληνικού τμήματος και αντιστοίχως του Διεθνούς και να δει παράλληλα το πρόγραμμα του Σπουδαστικού μέσα σε λίγες μέρες. Ωστόσο, όταν κατορθώσαμε να παρακολουθήσουμε και εμείς κάποιες στον χειμερινό κινηματογράφο της πόλης «Ολύμπια» συναντήσαμε μικρά διαμάντια, όπως το «Παρήλιον» (Sun dog) του Dorian Jespers, την ιστορία του Φέντορ του κλειδαρά που ζει στο Μούρμανσκ, μια πόλη βυθισμένη στο σκοτάδι του Αρκτικού Κύκλου. Είδαμε το σχεδόν ψυχεδελικό animation της Yeluzaveta Pysmak «My Fat Arse and I» («Ο χονδρός μου πισινός κι εγώ») που κατορθώνει να σε βυθίσει στον παρανοϊκό κόσμο των σύγχρονων προτύπων ομορφιάς και των βασανιστηρίων που πρέπει να υποστεί κάθε κορίτσι, κάθε γυναίκα. Όπως και το «Βάζο» του Κυριάκου Ρόντση -μια ταινία για την επιλογή ανάμεσα στην ελευθερία και την προστασία- τη μία από τις τρεις ελληνικές του Φεστιβάλ φέτος στο σπουδαστικό τμήμα. Η δεύτερη ήταν η «Βιολέττα» του Φοίβου Ήμελλου, το προφίλ της σχέσης ανάμεσα σ’ έναν πατέρα και την κόρη του, μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας που αφήνει ανάμεσά τους ένα μεγάλο κενό. Ενώ η τρίτη, το «Ρόζα κάιρο» του Jaques Sihma, αφηγήθηκε ιστορίες αποχωρισμού και αποστάσεων.

Ποιος είναι λοιπόν ο στόχος του νέου σπουδαστικού προγράμματος; «Ο πρώτος είναι ότι είναι σημαντικό να περιλαμβάνεις τους ανθρώπους που σπουδάζουν σε διοργανώσεις που το αφορούν. Είναι εκπαιδευτικό από τη μια και ταυτόχρονα λειτουργεί και ως ένα είδος ραντάρ καινούργιων καλλιτεχνικών φωνών. Ο δεύτερος άξονας αφορά τη φιλοδοξία, που ξεκίνησε από τον Αντώνη Παπαδόπουλο (σ.σ: τέως καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ) και συνεχίζεται τώρα από τον Γιάννη Σακαρίδη, δημιουργίας σχολής κινηματογράφου στη Δράμα οπότε το συγκεκριμένο τμήμα θα μπορούσε και συμβολικά να αποτελέσει γέφυρα μεταξύ του Φεστιβάλ και της Σχολής» εξηγεί ο Θανάσης Νεοφώτιστος. Αναφέρεται στα σχέδια που συζητούνται τα τελευταία χρόνια για την ίδρυση μιας Σχολής κινηματογράφου και δημοσιογραφίας που θα αποτελέσει ένα ακόμη δυναμικό κινηματογραφικό κύτταρο στην πόλη της Δράμας.


Γράφει η Μυρτώ Αλεβιζάτου
Πηγή: Athens Voice

παρουσίαση σκηνοθετών Σάββατο

Στον κινηματόγραφο «Ολύμπια» κι όχι στον θερινό κινηματογράφο «Αλέξανδρο» έπεσε τελικά η αυλαία για τις παρουσιάσεις των σκηνοθετών του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας. Η βροχή, που έπεφτε από το πρωί, «επέβαλε» την παρουσίαση σε έναν χώρο του φεστιβάλ που έχει συνδεθεί άρρηκτα με προβολές και την ιστορία του.

«Χαμάμ» της Βαρβάρας Δούκα (εκτός συναγωνισμού)

Μέσα από τα «μάτια» ενός πίνακα παρουσιάζεται σχεδόν ολόκληρη η ιστορία του Ελληνικού κράτους, έτσι όπως τη βιώνουν δύο οικογένειες. Ενός πίνακα που «έζησε» όλες αυτές τις εποχές και ουσιαστικά αφηγείται τα γεγονότα. Όπως παρατήρησε η Βαρβάρα Δούκα «η επιθυμία είναι αυτή που κινεί τα νήματα της ζωής». Η σκηνοθέτις δεν παρέλειψε να τονίσει πως στην ταινία της μετείχαν 25 ηθοποιοί τους οποίους και ευχαρίστησε για τη συμμετοχή τους. Μάλιστα σημείωσε πως είναι δύσκολο να υπάρχει ένας τόσος μεγάλος αριθμός ηθοποιών σε μία μικρού μήκους ταινία και μάλιστα να μπορέσει αυτό να το καλύψει η παραγωγή.

«Βούτα» του Δημήτρη Ζάχου

Η ταινία βασίστηκε σε βιώματα του σεναριογράφου Γιώργου Τελτζίδη στη Σταυρούπολη, στη Δυτική Θεσσαλονίκη. Οι πρωταγωνιστές βρέθηκαν σχετικά εύκολα, ενώ μεγάλη ήταν συνδρομή των «περιστεράδων», των ανθρώπων δηλαδή που ασχολούνται με την εκτροφή περιστεριών από χόμπι και παράλληλα από οικογενειακή παράδοση. Σημαντικό ρόλο στο στήσιμο της υπόθεσης έχει παίξει και το γεγονός ότι ο Δημήτρης Ζάχος εργάστηκε στο κατάστημα κράτησης Κορυδαλλού. Η βούτα ή αλλιώς τα ντουνέκια σε πολλές περιοχές της βόρειας Ελλάδας είναι περιστέρια που τους αρέσει να βουτάνε από ύψος προς το έδαφος και να επιβραδύνουν απότομα μερικά μέτρα πριν προσγειωθούν… Κάπως έτσι γίνεται και η προσέγγιση του Χρήστου με τον πατέρα του, όταν αυτός επιστρέφει στο σπίτι από τη φυλακή.

«Pashka» του Oltjon Lipe

Το φαινόμενο μίας νέας γενιάς μεταναστών να θέλει διακαώς να επιστρέψει στη χώρα που κατάγεται και παράλληλα η αντίδραση σε αυτή την θέληση, από την προηγούμενη γενιά. Αυτό θέλησε να παρουσιάσει μέσα από την ταινία του ο Oltjon Lipe. Μιλώντας για την ταινία του σημείωσε πως ήθελε μέσα από αυτή να δείξει τα ζητήματα που προκύπτουν σε μετανάστες νέας γενιάς, μέσα από το υπόβαθρο όμως της πρώτης γενιάς μεταναστών που δεν κατάφερε να επιτύχει στην χώρα που πήγε. Και μαζί τις σχέσεις πατέρα – γιου. Όπως σημείωσε ο Oltjon Lipe «ένας μετανάστης συμφιλιώνεται με την πατρίδα του και παράλληλα με τη νέα του χώρα, μόνο όταν έχει καταφέρει να επιτύχει επαγγελματικά στο νέο μέρος που έχει πάει», σε διαφορετική περίπτωση ίσως προσπαθήσει να περάσει αυτήν την εμμονή που του έχει δημιουργηθεί στα παιδιά του.

«Όταν γελάω κλείνουν τα μάτια μου» του Ντανιέλ Μπόλντα

Μία ταινία που βασίστηκε σε «πράγματα και σημειώσεις από παλιά, και πολλά στοιχεία από την δική του εφηβεία» όπως τόνισε ο Ντανιέλ Μπόλντα, προσθέτοντας πως «η πραγματικότητα είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από το να ονειρεύεσαι». Ο σκηνοθέτης ανέφερε πως η ταινία δε βασίστηκε σε πρόβες αλλά πως η φυσικότητα των δύο κοριτσιών προέκυψε από το γεγονός ότι «απλά τις έβαλα να κάνουν παρέα». Σε ερώτηση πάντως για τα …ρεβίθια που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της ταινίας ο Ντανιέλ Μπόλντα απάντησε πως απλά είναι το αγαπημένο του φαγητό!
«Antivirus» της Αναστασίας Σίμα

Η ταινία είναι άκρως επίκαιρη καθώς γυρίστηκε τις ημέρες που ήταν σε ισχύ τα μέτρα απαγόρευσης της κυκλοφορίας για τον περιορισμό της πανδημίας, ενώ σχετικό με την πανδημία ήταν και το θέμα της. Η Αναστασία Σίμα, είχε διάφορες επιλογές εκείνη την περίοδο -η μία από το Μιλάνο και η άλλη από τη Νέα Υόρκη όπως είπε. Τελικά κατέληξε στην ιστορία της Ξένιας που στο τέλος καταφέρνει να «συμφιλιωθεί» με τον ενοχλητικό γείτονα της. Σύμφωνα με την σκηνοθέτρια, η ταινία «γυρίστηκε» εξ ολοκλήρου με κινητό τηλέφωνο. Σημαντικό στοιχείο της είναι η συνειδητοποίηση της επιβολής της χρήσης της τεχνολογίας στην επικοινωνία των ανθρώπων.

«Το τέρμα» του Δημήτρη Μουτσιάκα

Ένα πολύ καλό «δέσιμο» του μύθου του βαρκάρη που μεταφέρει τις ψυχές στον Άδη με το παράδοξο ταξίδι θανάτου ενός παλαιού λεωφορείου που κάνει στάση στην επαρχία. Βράδυ, χειμώνας κι ένα λεωφορείο που κινείται σαν ποτάμι…Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στην Πάρνηθα. Όπως παρατήρησε ο Δημήτρης Μουτσιάκας υπήρξαν κάποιες δυσκολίες κατά τη διάρκεια τους κυρίως στις νυχτερινές λήψεις. Όμως ο σκηνοθέτης είπε πως νοιώθει δικαιωμένος με το αποτέλεσμα. Αναφορικά με τον τίτλο της ταινίας τόνισε πως η λέξη τέρμα συνάδει και με το πνεύμα του θανάτου. Την ιστορία του την βρήκα στις «Ακυβέρνητες πολιτείες» του Στρατή Τσίρκα.

«Roza Kairo» του Ζακ Σιμχά

Τα γυρίσματα της ταινίας, που διαγωνίστηκε στο Διεθνές Σπουδαστικό Πρόγραμμα, κράτησαν 3 ημέρες. Ο νεαρός σκηνοθέτης παρουσιάζει τη ζωή νέων ανθρώπων σε ένα κοινόβιο κάπου στα Εξάρχεια. Όπως είπε, ήταν σχετικά δύσκολο να «διαχειριστεί» όλους αυτούς τους νέους που μετείχαν στην ταινία. Αναφερόμενος στο τέλος της και στο θάνατο που βρίσκει αυτόν που τολμάει να βγει έξω από το κοινόβιο σημειώνει πως «υπάρχει μία ανασφάλεια για το τι υπάρχει έξω από το κοινόβιο και τι μπορεί να τους περιμένει. Μέσα, αντίθετα, είναι προστατευμένοι, είναι σαν μια μορφή οικογένειας. Και ο θάνατος ίσως έρχεται και ως τιμωρία σε αυτόν που αποφασίζει την έξοδο…»


Δημήτρης Καστώρης

Λογοτεχνικά Απογεύματα Παρασκευή

Θεαματικό φινάλε για τα Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα του φετινού Φεστιβάλ Δράμας με τον Παύλο Μεθενίτη να υποδέχεται την Λένα Διβάνη. Αφορμή το βιβλίο της «Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας”.

Η Λένα Διβάνη βρέθηκε στο φεστιβάλ και με την ιδιότητα του μέλους της κριτικής επιτροπής του Διεθνούς Διαγωνιστικού Προγράμματος. Η συγγραφέας και καθηγήτρια Ιστορίας Εξωτερικής Πολιτικής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξήγησε στο κοινό που κατέκλυσε τον θερινό κινηματογράφο «Αλέξανδρο» πως το βιβλίο αυτό γεννήθηκε από την επιθυμία της να «ξαναζωντανέψει» αυτούς τους ανθρώπους ώστε να ξυπνήσει το ενδιαφέρον των φοιτητών της αλλά και του κόσμου γενικότερα που συχνά θεωρεί την ιστορία κάτι το βαρετό και απρόσωπο. «Ήθελα ο κόσμος να διαβάζει γι’ αυτούς και να παρακαλάει και για άλλο, θέλησα να δείξω τους πραγματικούς ανθρώπους που κρύβονται πίσω από όλα αυτά τα ονόματα στα πρωτοσέλιδα. Και ποιός μας ξερει καλύτερα απ΄όλους; Ο σύντροφός μας. Γνωρίζει τις αδυναμίες μας και τις σκοτεινές όψεις μας…». Γι΄αυτό και επέλεξε να εστιάσει στα ζευγάρια. «Κάθε ζευγάρι από αυτά του βιβλίου, θα μπορούσαν να γίνουν ιστορία του Χόλιγουντ, όπως για παράδειγμα το τρίο Δραγούμη, Δέλτα, Κοτοπούλη».

Η Λένα Διβάνη διάβασε αποσπάσματα από το βιβλίο της, μοιράστηκε συναρπαστικές ιστορίες, όπως αυτή για τον Μπελογιάννη και την εγκυμοσύνη της Έλλης Παππά, και συνομίλησε με το κοινό. Το βιβλίο της αυτό, για το οποίο απαιτήθηκε μια απίστευτα κοπιώδης έρευνα, είναι ουσιαστικά η ιστορία της χώρας μας, από μια άλλη οπτική…

Ακολουθεί αυτούσια η παρουσίαση του Παύλου Μεθενίτη:

«Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας», της Λένας Διβάνη, βιογραφίες, εκδόσεις Πατάκη 2019

“Σε μια συνέντευξή της η Αντόνια Φρέιζερ είπε πως ο βιογράφος αναπόφευκτα είναι πάντα έτοιμος να σε «ξεγελάσει», και ο αναγνώστης είναι πάντα πρόθυμος να «ξεγελαστεί». Βιογράφος και αναγνώστης χορεύουν κι οι δύο μαζί ανάμεσα στην ιστορία και τη λογοτεχνία, κλείνοντας ο ένας το μάτι στον άλλο, συνένοχοι. Ας χορέψουμε λοιπόν!”

Τάδε έφη η κυρία Λένα Διβάνη, μεταξύ άλλων, στον αντί προλόγου… πρόλογό της απαντώντας στο ερώτημα που έθεσε η ίδια: Γιατί να γράψει το βιβλίο «Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας», από τις εκδόσεις Πατάκη.Επειδή, απαντώ αντ’ αυτής, επειδή είναι μια ωραία ιδέα, που γέννησε ένα όμορφο βιβλίο, κυρίες και κύριοι. Έτσι, τα Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας έχουν τη χαρά να φιλοξενούν την καθηγήτρια της Ιστορίας Εξωτερικής Πολιτικής στη Νομική Σχολή της Αθήνας, αλλά και καταξιωμένη συγγραφέα, που έχει υπογράψει δεκάδες μυθιστορήματα, διηγήματα, θεατρικά έργα, παιδικά βιβλία και σενάρια για ντοκιμαντέρ. Τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχουν τροφοδοτήσει, διασκευασμένα, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο, άρα, η κυρία Διβάνη καλώς βρίσκεται σήμερα εδώ μαζί μας, καθώς λειτουργεί σαν συνδετικός κρίκος: συνδέει το σινεμά και με τη λογοτεχνία, και με την Ιστορία.

Το απόσταγμα του ερευνητικού μόχθου της κυρίας Διβάνη είναι ένα πολυσέλιδο βιβλίο, φίλες και φίλοι, που όμως κυλά σαν το γάργαρο νερό. Εντάξει, η Λένα είναι μαστόρισσα του λόγου, το ξέρω αυτό από τα προηγούμενα βιβλία της, αλλά εδώ υπερέβαλε εαυτήν: χρησιμοποιώντας τα αδρανή ιστορικά υλικά, και τα ζωντανά λογοτεχνικά ποικίλματα, η συγγραφέας χτίζει ένα καλλιεπές πολυώροφο βιβλίο, για να στεγάσει τα ζεύγη των ιστορικών προσωπικοτήτων, που έκαναν, εν πολλοίς, τη χώρα μας αυτή που είναι. Στα δώματα λοιπόν αυτού του φανταστικού μεγάρου, ενδιαιτώνται ο Γεώργιος Παπανδρέου και η Κυβέλη, ο Παύλος και η Φρειδερίκη, ο Νίκος Μπελογιάννης και η Έλλη Παππά, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η Έλενα, ο Ίων Δραγούμης, η Πηνελόπη Δέλτα και η Μαρίκα Κοτοπούλη, ο Χαρίλαος και η Σοφία Τρικούπη, ο Όθωνας και η Αμαλία, κι η Μαντώ Μαυρογένους με τον Δημήτριο Υψηλάντη. Η συγγραφέας περιγράφει τη ζωή και το έργο αυτών των ανθρώπων, αυτών των ζευγαριών, δίνοντας έμφαση στο πώς η προσωπική διαδρομή του καθενός και της καθεμιάς, και η μεταξύ τους συνάφεια, επηρέασαν τη δημόσια πορεία του προσώπου. Σεξ και πολιτική; Ναι. Ίσως. Όχι μόνο, πάντως – οι σωματικές, αλλά και ιδίως οι ψυχικές ιδιομορφίες, εκτός από τις ερωτικές σχέσεις, έπαιξαν κι αυτές το ρόλο τους στο να γίνουν όλοι αυτοί άνθρωποι ό,τι έγιναν. Και βέβαια, στο να κάνουν ό,τι έκαναν, καλό και κακό.
Όταν μιλάμε για την Τέχνη, αυτό που μετράει, και αυτό που μένει , που επιζεί του δημιουργού του, είναι, κατά τη γνώμη μου, το έργο του και μόνο. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε ατελείς, φθαρτοί – η μοίρα μας είναι, τελικά, η λησμοσύνη. Όμως, κάποιοι, με το δακτυλικό αποτύπωμα του Θεού στο μέτωπο, δημιουργούν κάτι: ένα πίνακα, ένα βιβλίο, ένα μουσικό κομμάτι, ένα γλυπτό, που όχι απλώς είναι ανώτερο του δημιουργού του, παρά αυτονομείται από αυτόν καθώς περνά ο χρόνος, κι εντέλει γίνεται κάτι σαν κοινό κτήμα, ένα στολίδι για όλη την ανθρωπότητα, ένα κόσμημα για όλο τον κόσμο.

Έχει καμιά σημασία που ο συνθέτης της Μικρής Νυχτερινής Μουσικής κατασπαταλούσε τα λεφτά του στον τζόγο, όταν η οικογένειά του δυσκολευόταν να τα φέρει βόλτα, ή το ότι ο συγγραφέας του Γιούγκερμαν στρίμωχνε υπηρέτριες στο πλυσταριό όταν η οικογένειά του κοιμόταν στο κάτω πάτωμα, ή το ότι ο άνθρωπος που απεικόνισε το υποσυνείδητο, εκείνα τα απίστευτα ρευστά ρολόγια, ήταν παθολογικά τσιγκούνης και φραγκοφονιάς; Μειώνεται, έστω και ελάχιστα, η αξία του έργου, όταν η βιογραφική έρευνα αποδείξει πως ο δημιουργός του ήταν ένας κόπανος, όπως άλλωστε είμαστε περιστασιακώς όλοι οι άνθρωποι;

Εμένα τουλάχιστον, ως καταναλωτή πνευματικών προϊόντων, δεν με ενδιαφέρει να μάθω για το σκοτάδι, που ο δημιουργός ανέμειξε με το εντός του φως, για να φτιάξει ένα αριστούργημα, που κάνει τη ζωή μου βιώσιμη – και τα δύο εμπεριέχονται στο έργο του, κι αν προσπαθήσω να τα ξεχωρίσω, είναι σαν να ανατέμνω μια πεταλούδα, για να δώ γιατί είναι τόσο όμορφη.

Ωστόσο, άλλο πράγμα η Τέχνη, και άλλο η πολιτική, η δημόσια σφαίρα. Οπωσδήποτε έχει ενδιαφέρον να μάθουμε πως ο Χίτλερ, ας πούμε, εάν πετύχαινε σαν ζωγράφος, ενδεχομένως δεν θα αιματοκυλούσε τον κόσμο. Η συγγραφέας λέει σχετικά: «Πώς θα κατανοήσουμε τις αποφάσεις ενός δημοσίου προσώπου χωρίς να γνωρίζουμε, έστω και στοιχειωδώς, τα κίνητρά του, τα τραύματά του, τις ανομολόγητες ανάγκες του; Πώς να καταλάβεις τη στάση του Μεταξά αν δε διαβάσεις το ημερολόγιό του, όπου συνεχώς θρηνεί ότι είναι κοντός;»

Έτσι λοιπόν, φίλες και φίλοι, η πένα της Λένας λειτουργεί σαν ένας κινηματογραφικός φακός, που αφηγείται γλαφυρά τη διαδρομή, εσωτερική και εξωτερική, των προσώπων, κάνοντας ζουμ καμιά φορά σε ζουμερές λεπτομέρειες, που σε μένα τουλάχιστον ήταν άγνωστες: Δεν ήξερα, ας πούμε πως η Κυβέλη ήταν η χαϊδεμένη του Βενιζέλου, ενώ η Κοτοπούλη ήταν η αγαπημένη των βασιλικών, με τους οπαδούς των δύο παρατάξεων να σφάζονται στη ποδιά τους. Δεν γνώριζα πως τα χοντροκομμένα θεατρικά έργα που προκαλούσαν το εύκολο δάκρυ, λέγονταν «κρεμμύδια». Δεν είχα πληροφορηθεί πως η «νονά», εντός εισαγωγικών, της νόστιμης πάστας «Σεράνο», η Χιλιανή σέξι αρτίστα Ροζίτα Σεράνο ήταν, κατά πάσα πιθανότητα, μια από τις ερωμένες του Γέρου της Δημοκρατίας, του Γεωργίου Παπανδρέου, ούτε ότι ο Αιγύπτιος βασιλιά Φαρούκ την είχε πέσει στη Φρειδερίκη, η οποία είχε στενή πνευματική, και ίσως όχι μόνο, σχέση με τον Γιαν Σματς, τον ηγέτη της ρατσιστικής Νοτίου Αφρικής…

Από την κυρία Διβάνη έμαθα πως η Έλλη Παππά, η σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη, έβγαζε τα δόντια της στον οδοντογιατρό χωρίς αναισθησία, μήπως της ξεφύγει κανένα κομματικό μυστικό! Όπως και την περίφημη ατάκα του Ίωνα Δραγούμη στην πολυαγαπημένη του Μαρίκα Κοτοπούλη, «σε αγαπώ φρικτά», από το βιβλίο την έμαθα, ή το άλλο το υπέροχο παρατσούκλι, για τον αγγλοτραφή Χαρίλαο Τρικούπη, που τού το είχαν κολλήσει οι αντιπολιτευόμενες εφηερίδες: «Lord Trikoupington»!

Κυρίες και κύριοι, δεν θέλω να πω άλλα, να κάνω κι άλλα σπόιλερς του βιβλίου. Απλώς να συμπληρώσω πως διαβάζοντάς το κατάλαβα για μια ακόμα φορά, και εναργέστατα, πως οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα οι Έλληνες, δεν αλλάζουν. Η ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα, αλλά επαναλαμβάνεται: όταν κατάγγειλαν τον λαϊκιστή πολιτικό Ιωάννη Κωλέττη για διασπάθιση του δημοσίου χρήματος αυτός απάντησε: «και ποιος τα ‘φαγε; Οι ελληνάδες μου!» Αυτή η ρήση, που προανήγγειλε το παγκάλειο «μαζί τα φάγαμε», είναι ένα από τα ποικίλματα, όπως έλεγα στην αρχή, που θα μου μείνουν από το βιβλίο της κυρίας Διβάνη. Και κάτι τελευταίο: μακάρι τα βιβλία της Ιστορίας, διδακτικά και εκλαϊκευμένα, να ήταν τόσο ευανάγνωστα, τόσο εύκρατα, τόσο χορευτικά, όσο το βιβλίο της Λένας. Τότε, θα τα διαβάζαμε, εμείς οι Έλληνες, πολύ περισσότερο απ’ ό,τι διαβάζουμε τώρα, κι έτσι δεν θα είμασταν καταδικασμένοι να ξαναζούμε την Ιστορία μας.

Παρουσίαση σκηνοθετών, Παρασκευή

Οι παρουσιάσεις των σκηνοθετών στο 43ο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας συνεχίζονται με επιτυχία στον θερινό κινηματογράφο «Αλέξανδρος». Σήμερα, την δουλειά τους παρουσίασαν οι σκηνοθέτες που έδειξαν σε πρεμιέρα την ταινία τους χθες Πέμπτη. Τις παρουσιάσεις επιμελείται ο Δημήτρης Πάντσος.

«Mare nostrum» τoυ Δημήτρη Αναγνώστου

Πρόκειται για την πρώτη του ταινία, «μια ταινία για την ταυτότητα, γι’ αυτό που καθορίζει την ταυτότητα σε αυτήν την χώρα. Όμως για να διερευνήσεις το ζήτημα της ταυτότητας στις Μεσογειακές χώρες, πρέπει να πας πίσω και μάλιστα στην εποχή των περιηγητών, μια περίοδο που συμπίπτει με την γέννηση της φωτογραφίας». Η ταινία, που είναι γυρισμένη στα ελληνικά και τα γαλλικά, ξεκίνησε από ένα αληθινό γεγονός: την ανακάλυψη ενός νεκρού χωρίς ταυτότητα. Ειναι μαυρόασπρη, με πολύ φροντισμένη φωτογραφία, «που μου επέτρεψε να ανοίξω έναν διάλογο με την φωτογραφία της εποχής».

«Ηρώ/he.ro:» του Aλέξη Κουκιά-Παντελή

Το 2016 είχε γράψει το πρώτο draft του σεναρίου –ήταν μια χρονιά που είχε χάσει δικούς του ανθρώπους. Ο υπερήρωας της ταινίας, τον οποίο εμπνεύστηκε από το Gameboy, είναι ο τρόπος της μικρής ηρωίδας του να αποχαιρετήσει τον πατέρα της. «Ήθελα να ξεφύγουμε λίγο από την κοινωνική συνθήκη μιας κηδείας, με τα συλλυπητήρια κλπ, ειδικά στην μικρή ηλικία που αναζητούμε μια προσωπική εμπειρία”. Εξ ου και η καύση και η ύπαρξη του φύλακας-άγγελου του κοριτσιού.

«Μadonna F64.0» του Σταύρου Μαρκουλάκη

“F64.0” είναι ο κωδικός για τα θέματα διαταραχής φύλου στον διεθνή κατάλογο ψυχιατρικών διαταραχών. Η ταινία κινείται σε δύο άξονες: «το θέμα της ταυτότητας και των επιθυμιών που αυτή γεννά, και η ανάγκη για αποδοχή της ταυτότητας αυτής». Η ιδέα της ταινίας του ήρθε τον 2015 εδώ, στο Φεστιβάλ Δράμας, όταν είδε μια Γεωργιανη ταινία με δύο μουσουλμάνες να προσπαθούν να μπουν με το μωρό τους σε μια φοιτητική εστία και να μην μπορούν. «Σκέφτηκα μια ιστορία για ένα τρανς κορίτσι που επιθυμεί να βιώσει την μητρότητα». Τρανς, μαθαίνουμε είναι και η ίδια η πρωταγωνίστριά του, η Κωνσταντίνα Λία «η οποία προσέφερε στην ταινία τη δική της εμπειρία».

«Άγρια δύση» της Δέσποινας Κούρτη

Μιλώντας για τον ηλικιωμένο, με αρχή άνοιας, ήρωά της, και τις (σκληρές) επιλογές του, η σκηνοθέτις είπε πως «καθένας πρέπει να ζει την ζωή του όπως νομίζει –έτσι κι αλλιώς η ζωή μας είναι ένας δρόμος μοναχικός». Ως προς τον τίτλο «Άγρια Δύση», όπως είπε στο κοινό του Φεστιβάλ, δανείστηκε σύμβολα από το είδος του γουέστερν, που διανθίζουν την ταινία της, μέσα από πολλά μικρά πράγματα.Το σενάριο υπογράφει ο Βαγγέλης Σέρφας.

«Φυσαρμόνικα Μαν» του Αλέξανδρου Σκούρα

Έγραψε την ταινία όταν έγινε μπαμπάς, και βίωσε τη χαρά του παιχνιδιού με το παιδί του. «Άρχισα να με απασχολεί το θέμα γονιών που το στερούνται αυτό, και δεν βλέπουν τα παιδιά τους, και μελέτησα πολλές τέτοιες ιστορίες». Ο πατέρας στην ταινία του, «κλέβει» μερικές στιγμές με την μικρή κόρη του. «Από πρόθεση δεν ήθελα να δείξω τι έχει προηγηθεί. Ήθελα να δώσω την εντελώς απαραίτητη πληροφορία». Με τον Μάκη Παπαδημητρίου έχουν συνεργαστεί πέντε φορές. «Δεν χρειάζεται πια να του πω τι να κάνει, ξέρω ότι αυτό που θα του δώσω, θα μου το γυρίσει πίσω καλύτερο».
Με την μικρή πρωταγωνίστριά του είχε μια εξαιρετική συνεργασία «που ήταν καθαρά θέμα τύχης, γιατί ένα παιδί, όσο καλή κι αν είναι η σχέση, ποτέ δεν ξέρεις πώς θα αντιδράσει πάνω στο γύρισμα με ένα συνεργείο 20 ατόμων».

Από το Διεθνές Σπουδαστικό Τμήμα:

«Βιολέττα» του Φοίβου Ήμελλου

Η έμπνευση προήλθε απο ένα τραγικό γεγονός που συνέβη σε μια συμμαθήτριά του στο Γυμνάσιο. «Πέθανε η μαμά μιας φίλης μου και ο μπαμπάς της ήρθε στο σχολείο να της ανακοινώσει τα νέα. Εκείνη δεν είχε ιδέα. Σκέφτηκα τότε: τι θα γινόταν αν συνέβαινε σε μένα κάτι τέτοιο; Θα έπρεπε να μείνω με τον μπαμπά μου;». Στην ταινία οι γονείς του κοριτσιού είναι σε διάσταση, και τελικά μένει με τον γονιό που δεν θέλει. Δυσκολεύτηκε πολύ να περιγράψει αυτήν την προβληματική σχέση: «μέσα σε 14 λεπτά έπρεπε να μιλήσω για μια προηγούμενη σχέση, για μια τωρινή σχέση και για μια μελλοντική σχέση».

«Βάζο» του Κυριάκου Ρόντση

Ο σκηνοθέτης, που κατάγεται από τις Σέρρες κι έχει σπουδάσει αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη και κινηματογράφο στην Αγγλία, είπε πως πρόκειται για την πτυχιακή του ταινία. «Όλοι θέλουν να μιλήσουν για κάτι που τους έχει συμβεί, για θέματα που έχουν ζήσει. Κι εγώ, θέλησα να κάνω μια ταινία που να μιλά για άνοιγμα, και για απεγκλωβισμό». Από μικρός ήταν με μια κάμερα στο χέρι.


Ευάννα Βενάρδου

 

Λογοτεχνικά Απογεύματα Πέμπτη

Εκλεκτός ο πρώτος καλεσμένος του Παύλου Μεθενίτη την Πέμπτη, και μάλιστα από τον χώρο του κινηματογράφου: ο σκηνοθέτης Δημήτρης Σοφιανόπουλος με αφορμή την κυκλοφορία της αυτοβιογραφίας; (το ερωτηματικό του ιδίου του συγγραφέα) “ΠΟΛΛΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΓΟΤΕΡΑ” (εκδόσεις Ποταμός, 2019).

Ο Δημήτρης Σοφιανόπουλος, πέραν του αξιόλογου σκηνοθετικού του έργου, έχει διατελέσει Γενικός Διευθυντής Τηλεόρασης στην ΕΡΤ και αντιπρόεδρος στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, και στο βιβλίο του διηγείται με το λεπτό χιούμορ του περιστατικά από την ενδιαφέρουσα διαδρομή της ζωής του, αναφερόμενος σε πρόσωπα και πράγματα από τον χώρο της 7ης Τέχνης (και όχι μόνο).

Το δεύτερο μέρος των Αίθριων Λογοτεχνικών Απογευμάτων, ήταν αφιερωμένο στην Ανθολογία μικροδιηγήματος “ΜΕ ΜΙΑ ΣΧΕΔΙΑ- 100 λέξεις σε 100 ώρες για τη Σχεδία”, με τη συμμετοχή της ποιήτριας και δικηγόρου, Πολύνας Γ. Μπανά.

Τα έσοδα από τις πωλήσεις της Ανθολογίας, η οποία μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις “Παρατηρητής της Θράκης” θα διατεθούν στο γνωστό περιοδικό δρόμου για τους αστέγους “ΣΧΕΔΙΑ”.

Για τον πολύ ενδιαφέροντα αυτόν τόμο, μίλησε ο συγγραφέας και μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ, Σπύρος Κιοσσές, ο ποιητής και Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ., Χάρης Μιχαλόπουλος και η συγγραφέας και αρθρογράφος Φωτεινή Ναούμ. Χαιρετισμό, εκ μέρους των εκδόσεων “Παρατηρητής της Θράκης”, απηύθυνε η δημοσιογράφος Νατάσα Βαφειάδου.

Ακολουθεί αυτούσια η παρουσίαση του Παύλου Μεθενίτη:

«Πολλά χρόνια αργότερα», αυτοβιογραφία του Δημήτρη Σοφιανόπουλου, εκδόσεις Ποταμός, 2019

Φίλες και φίλοι, σήμερα τα Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα θα τιμήσουν την κομψότητα. Το Λεξικό τη ορίζει ως «χάρη, λεπτότητα, διακριτικότητα», αλλά και «γλαφυρότητα του ύφους», ενώ ετυμολογεί τη λέξη από το επίθετο «κομψός», που ίσως να προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «κομέω-κομώ», που σημαίνει «φροντίζω, περιποιούμαι».

Τόσο ο κύριος δίπλα μου, όσο και το πόνημά του που έχω μπροστά μου, έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό την κομψότητα. «Πολλά χρόνια αργότερα», είναι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας του Δημήτρη Σοφιανόπουλου, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ποταμός. Τώρα, στην ερώτηση γιατί να συγγράψει μια «ιλαροτραγική», όπως την χαρακτηρίζει ο ίδιος, αυτοβιογραφία, ένας κύριος που μόνο απόμαχος πρεσβύτης δεν είναι, όπως όλοι βλέπουμε, αυτό είναι κάτι που πρέπει να ρωτήσετε τον ίδιο. Ενδεχομένως το έκανε επί τούτου για να του λέει ο κόσμος το εξής: «αυτοβιογραφία γράφουν τα χούφταλα με τις εναπομείνασες ρανίδες του καταλογισμού τους, για να εξοφλήσουν τα βερεσέδια που χρωστούν στους φίλους τους, και για να τα χώσουν για ύστατη φορά στους εχθρούς τους, εξωραΐζοντας τη δημόσια εικόνα τους, πριν αποχωρήσουν από το μάταιο τούτο κόσμο καβάλα στο φτερωτό άλογο της ματαιοδοξίας τους – εσύ μόνο χούφταλο δεν είσαι, γιατί το έκανες λοιπόν;»

Λοιπόν, όποιος κι αν ήταν ο λόγος που ο απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών – (παύλα)- χίπυ – (παύλα)- οικονομολόγος – (παύλα)- σκηνοθέτης – (παύλα)- Αντιπρόεδρος του Κέντρου Κινηματογράφου – (παύλα)- Γενικός Διευθυντής τηλεόρασης στην ΕΡΤ, όπως περιγράφει ο ίδιος τους σταθμούς της ακαδημαϊκής, επαγγελματικής και καλλιτεχνικής διαδρομής του, όποιος λοιπόν κι αν ήταν ο λόγος που ο Δημήτρης Σοφιανόπουλος μπήκε στον κόπο να γράψει το βιβλίο του, μεταξύ μας, μικρή σημασία έχει, για μένα τουλάχιτον. Το σημαντικό είναι το ίδιο το βιβλίο, που ξεχειλίζει κυριολεκτικά, κυρίες και κύριοι, από φίνο χιούμορ, γλωσσική καλλιέπεια, και σπαρταριστό αυτοσαρκασμό.

Ο Δημήτρης δεν είναι δανδής, δηλαδή κομψευόμενος – είναι αληθινά κομψός. Είναι ένας άνθρωπος που μπαίνει στον κόπο του άλλου, που περιποιείται και φροντίζει τους συγκαιρινούς του, λες κι έχει πάντα κατά νου αυτό το περίφημο «κομέω-κομώ», που δίνει τη λέξη «κομψός». Εάν υπάρχουν όντως οι λεγόμενες «αστικές αρετές», θα έλεγα πως ο συγγραφέας τις ενσωματώνει στο πρόσωπο και στο βιβλίο του: τακτ, χάρη, ευγένεια. Και βέβαια, προσθέστε σ’αυτές και τη φυσική δεξιότητα του αστεΐζεσθαι. Άλλωστε, μια που μιλάμε για αστικές αρετές, να θυμίσω πως η λέξη «αστείος» προέρχεται από το άστυ, την πόλη. Ο κύριος Μπαμπινιώτης είναι σαφής: αστείος είναι ο κάτοικος του άστεως, και γενικότερα ο πολιτισμένος και καλλιεργημένος άνθρωπος, ο ευφυολόγος, αυτός που διανθίζει τη ομιλία του με ευτράπελα αστεία… Ο Δημήτρης Σοφιανόπουλος δεν καλαμπουρίζει απλώς, παρά προσλαμβάνει την πραγματικότητα αστειευόμενος.
Λέω και ξαναλέω εδώ και χρόνια πως μόνο με τα πολύ σοβαρά πράγματα αξίζει να αστειευτεί κανείς, και βλέπω εδώ, με μεγάλη μου χαρά, πως ο Δημήτρης μιλά για τη ζωή, τον θάνατο, την αγάπη, τον έρωτα, τη δημιουργία, τον χωρισμό, την πολιτική, την εξουσία, τη διαφθορά, την δημοσιοϋπαλληλική αρτηριοσκλήρωση, την καλλιτεχνική ελευθερία, τον κομματισμό, το εφήμερο της ανθρώπινης ζωής, την εκλεκτικότητα της μνήμης και την αξία της φιλίας με ένα τρόπο εύχαρι, σχεδόν τραγουδιστό, καθώς αφηγείται τη ζωή του με σκηνοθετική μαεστρία.

Το βιβλίο είναι ουσιαστικά μια γραπτή ταινία, με τον σκηνοθέτη να υποδύεται τον εαυτό του πηγαίνοντας, κατά το δοκούν, μπρος – πίσω στο χρόνο. Η ελεύθερη κίνηση του Δημήτρη στον χρονικό άξονα, έχει δώσει και τον τίτλο: πολλά χρόνια αργότερα ο Δημήτρης στήνει την κάμερα στο παρόν και κοιτά από το βιζέρ τον εαυτό του, τους πολλούς και διαφορετικούς εαυτούς του: το μωρό, τον οργισμένο έφηβο, τον αντισυμβατικό χίπυ, το σοβαρό οικονομολόγο, τον φιλότιμο μάνατζερ, τον πλήρους απασχόλησης σκηνοθέτη, τον ερωτευμένο σύζυγο και στοργικό πατέρα, τον παρορμητικό ταξιδευτή, τον άρρωστο μπαλαδόρο… Όλες οι περσόνες του, κι η αλληλεπίδρασή τους με τους άλλους ανθρώπους, συνθέτουν εντέλει αυτό το μυθοποιημένο ντοκιμαντέρ, αυτή την ταινία τεκμηρίωσης, που ευτυχώς είναι καρυκευμένη, αρτυμένη με το μύθο και τη φαντασία. Ο τίτλος της είναι «ζωή», δική του και δική μας.

Αλήθεια, σπάνια έχω απολαύσει τόσο πολύ μία βιογραφία, γνωρίζοντας φυσικά πως ασφαλώς και δεν έχει και τόση σημασια η στεγνή πραγματικότητα, τα γεγονότα από λογιστική άποψη, όσο ο τρόπος που τα παρουσιάζεις. Se non e vero, e ben trovato, πράγματι, έτσι είναι, και τα περιστατικά που αφηγείται ο Δημήτρης είναι εντελώς ben trovata – κι αν δεν είναι αληθινά, θα το άξιζαν να είναι.

Οπότε, πάρτε το βιβλίο για να διαβάσετε για τους τόπους, τους ανθρώπους και τα αντικείμενα που σχετίστηκαν με τον κύριο Σοφιανόπουλο: για τα αναβράζοντα αμερικανικά Πανεπιστήμια, για τον ιερό ναό της Λεωφόρου, για τα αριστερά μούσια και τις μελιτζανοσαλάτες του σοσιαλισμού και της μπουρζουαζίας…Διαβάστε, φίλες και φίλοι των Αίθριων Λογοτεχνικών Απογευμάτων για τις παιδικές ασθένειες του Κινηματογράφου στην Ελάδα, για το μεγάλο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό ασθενή, για τις γαστριμαργικές εκκεντρικότητες, τις οδηγικές δεξιότητες και την ασύγγνωστη αντιπάθεια που τρέφει ο συγγραφέας για τα μηχανάκια, και να με συμπαθάς Δημήτρη μου…

Διαβάστε για τους τους ανιψιούς του Θεού, τους πρωθυπουργεύσαντες, αλλά και τους αναξιοπαθήσαντες, που η παιδιόθεν φιλία τους με τον Δημήτρη έχει ακόμα κανονικές και όχι πλαστές πινακίδες κυκλοφορίας, διαβάστε για τους κουμπάρους και τις κόρες, για τους γάτους και τους μουσικούς, του συγγραφείς και τους ζωγράφους, διαβάστε για το καλειδοσκοπικό βιοτικό σύμπαν του Σοφιανόπουλου, και θα νιώσετε, φίλες και φίλοι, σαν να σας δεξιώνεται ο Δημήτρης στο ανάκτορο της μνήμης του. Είπα σκοπίμως «δεξίωση», και όχι «αριστέρωση», και θα λήξει εδώ το ζήτημα.

Λοιπόν, δεν έχω να πω πολλά ακόμα. Επιτρέψτε μου μόνο να κλείσω με δυο λόγια από τον ίδιο τον Δημήτρη Σοφιανόπουλο, που πραγματικά απηχούν το πνεύμα του βιβλίου.

«Στην Πρώτη Δημοτικού δεν έδινα δεκάρα αν ο Μιχάλης ήταν ανιψιός εθνάρχη, εμένα μ’ ένοιαζε αν θα μου πάσαρε σωστά τη μπάλα ενώ ήμουνα μόνος μου στη μικρή περιοχή. Ήταν κάτι σαν κι αυτό που μου ‘χε πει κάποιος που είχε συμμαθητή στα Ανάβρυτα τον Κωνσταντίνο, τότε διάδοχο του θρόνου και τώρα «τέως μονάρχη», δηλαδή διεθνή κοσμικό. Οι καθηγητές τον αποκαλούσαν «Υψηλότατο». Και οι μαθητές επίσης, όμως στο ποδόσφαιρο άκουγες κάτι ξεγυρισμένα «δώσε πάσα, ρε μαλάκα Υψηλότατε», καθ’ ότι προφανώς δεν είχαν σε μεγάλη υπόληψη ούτε τους τίτλους ευγενείας, αλλά ούτε και τις ποδοσφαιρικές ικανότητες του εν λόγω συμμαθητού.»

Η άλλη παράγραφος που θα σας διαβάσω, η τελευταία, κοσμεί το οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Πολλά χρόνια αργότερα, και ενώ η μνήμη κι η νοσταλγία επιμένουν να παίζουν ένα εξανλτητικό και ανούσιο μπρα ντε φερ, ο συγγραφέας, ανίκανος να πατήσει delete και να τις αφήσει να πάνε από ‘κει που ήρθαν, γράφει μιαν ιλατροτραγική αυτοβιογραφία και μάλιστα αραδιάζει και μερικά ψέματα προσπαθώντας, λέει, όχι χωρίς κάποιαν έπαρση, να διορθώσει την πραγματικότητα και να τη φέρει πιο κοντά στην αλήθεια. Στήνει κι αυτός μια passerella de addio , όπως έκανε κάποτε ένας άλλος «καλός συνάδελφος», κι ενώ ο γερανός σηκώνεται ψηλά για το τελευταίο πλάνο, η μουσική δυναμώνει και το μελό κορυφώνεται, εκείνος συνεχίζει βλακωδώς και επίμονα να αναρωτιέται, άραγε τί ακριβώς ήρθε να κάνει σ’ αυτόν εδώ τον κόσμο, αφού ούτε το χρήμα, ούτε την εξουσία, ούτε καν την τέχνη και τη διημιουργία, ίσως ούτε τους έρωτες, πήρε ποτέ στα σοβαρά,αν και πέρασε ξυστά από όλα αυτά. Ύστερα τί μένει, THE END, έξοδος εμπρός και δεξιά της οθόνης»

Κυρίες και κύριοι, σας παραδίδω τον Δημήτρη Σοφιανόπουλο!

*«Με μια σχεδία», Ανθολογία μικροδιηγήματος
«100 λέξεις σε 100 ώρες για τη Σχεδία», Εκδόσεις «Παρατηρητής της Θράκης», 2020

Η λέξη «σχεδία», σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, δηλαδή το πρόχειρα κατασκευασμένο πλωτό μέσο από κορμούς δέντρων ή άλλο υλικό, είναι το ουσιαστικοποιημένο θηλυκό του αρχαίου επιθέτου «σχέδιος», που σημαίνει «πλησίον, κοντινός – προσωρινός, αυτοσχέδιος». Το «σχέδιο», που είναι το ουδέτερο του ίδιου επιθέτου, το αρχαίο «σχέδιον», πέρασε στα λατινικά ως «schedium», που σημαίνει «αυτοσχέδιο ποίημα», αλλά και «σχεδίασμα, γραμμικό σχέδιο». Ο λατινικός όρος έδωσε το ιταλικό «schizzo» , απ’ όπου και το γνωστό μας «σκίτσο».

Οι λέξεις αφηγούνται την ιστορία μας, την ιστορία της σκέψης, της δράσης και των συναισθημάτων μας. Την ιστορία της σκληρότητας και της αλληλεγγύης μας, της απανθρωπιάς και της ανθρωπιάς μας. Σε καιρούς ταραγμένους, μια σχεδία από λέξεις, σχεδιασμένη για να περισώσει ό,τι αξίζει να εκφραστεί, ό,τι αξίζει να διαφυλαχθεί από την ενσυναίσθησή μας, είναι ένα καλό, ένα κατάλληλο όχημα, για να μπαρκάρει η σκέψη μας, και να ταξιδέψει σε άλλους κόσμους.
Αυτή η σχεδία των λέξεων είναι μικρή. Ο ναυπηγός της, ο άνθρωπος της διπλανής μας πόρτας, του παραπάνω δρόμου, της κοντινής μας πόλης, την φτιάχνει όπως γουστάρει, με ό,τι υλικά του βρίσκονται πρόχειρα: φοβισμένα ψελλίσματα, διάτορες κραυγές, ιδιωτικούς μύθους, σπαράγματα ονείρων – είναι, όντως, ένα αυτοσχέδιο σκάφος. Κι ίσως αυτή είναι η αξία του, η αυθεντικότητά του, που περισώζεται από την μικρή του φόρμα: μέσα σε εκατό λέξεις, και να θέλεις, δεν μπορείς να πλατυάσεις, να φλυαρήσεις – υποχρεούσαι να είσαι ουσιώδης.

Πριν πώ πέντε κουβέντες για την Ανθολογία μικροδιηγήματος «Με μια σχεδία», «100 λέξεις σε 100 ώρες για τη Σχεδία», από τις Εκδόσεις «Παρατηρητής της Θράκης», επιτρέψτε μου να σας θυμίσω, φίλες και φίλοι, το πιο σύντομο, κι ενδεχομένως το πιο σπαρακτικό σύντομο διήγημα, του είδους flash story ή sudden story, που αποδίδεται στον Έρνεστ Χέμινγουέι: “For sale. Baby shoes. Never worn”. Έξι λέξεις. Έξι λέξεις στα αγγλικά, πέντε στα ελληνικά! «Πωλούνται βρεφικά παπουτσάκια, αφόρετα». Αυτό το συγκλονιστικό δείγμα λογοτεχνικού λακωνισμού έχει την μορφή της αγγελίας σε εφημερίδα. Τα εκατολεκτικά διηγήματα της ανθολογίας έχουν την μορφή μηνύματος σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Σύντομα, ευανάγνωστα, ίσως κωδικοποιημένα στο νέο φορμά, που όμως δεν αποστερεί από το περιεχόμενο τους χυμούς του.

Κάποιοι ίσως φρικιάσουν με αυτή, τη νέα μορφή short story, που το λέμε και μικροδιήγημα. Είναι μια ηλεκτρονική λογοτεχνία, μια ψηφιακή ποιητική, διακρίνεται από ένα ανεπίσημο ύφος και τον εξομολογητικό της τόνο, σαν να εκμυστηρεύεσαι κάτι στους followers σου, στους ακολούθους σου… Το μικροδιήγημα είναι οικείο, ατημέλητο, ίσως είναι φανατικό, είναι ένα κείμενο με πυτζάμες, ή με ρόμπα, αν μου επιτρέπετε, δηλαδή χωρίς να φορά το ταγιέρ ή το κοστούμι της «σοβαρής», εντός εισαγωγικών, λογοτεχνίας.

Δεν πειράζει όμως, δεν τρέχει τίποτα. Επιτρέψτε μου να πω, φίλες και φίλοι των Αίθριων Λογοτεχνικών Απογευμάτων του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, πως τόσο στα διηγηματάκια αυτά, όσο και γενικότερα στην Τέχνη, αλλά και στη ζωή, είναι η ουσία που μετράει, είναι το νόημα, ο πυρήνας, το ζουμί. Κι από ζουμί, και τα 502 συνολικά μικροδιηγήματα, δηλαδή τα 424 που επιλέχθηκαν μαζί με τα υπόλοιπα, των επαγγελματιών συγγραφέων, έχουν μπόλικο, πιστέψτε με.

Πριν πω μερικά πράγματα για την ουσία που λέγαμε, για το ζουμί, οφείλω να σας θυμίσω το γενικό πλαίσιο της ανθολογίας: λοιπόν, μιλάμε για ένα Διαδικτυακό Διαγωνισμό μικροδιηγήματος με θέμα τη σχεδία, για να βοηθηθούν οι άστεγοι της Κομοτηνής, μέσω του περιοδικού Σχεδία. 23 Μαρτίου επιβλήθηκε η καραντίνα, και την ίδια ημερομηνία προκηρύχθηκε ο διαγωνισμός, που έληξε στις 27 Μαρτίου – δηλαδή τέσσερις μέρες, που μας κάνουν 96 ώρες, ας πούμε εκατό….

Από τις 1200 συμμετοχές, η επιτροπή, (που αποτελούνταν από τον Σπύρο Κιοσσέ, τον Χάρη Μιχαλόπουλο, τη Φωτεινή Ναούμ και την Ξανθή – Τζένη Κατσαρή), επέλεξε 424 μικροδιηγήματα. Όμως, είναι ενδιαφέρον να ακούσουμε τους ίδιους τους ανθρώπους που διάβασαν και τα χίλια διακόσια γραφτά, να μιλούν, από τον πρόλογο της έκδοσης, για τα μικροδιηγήμτα: « η συμμετοχή στον Διαγωνισμό υπήρξε εντυπωσιακή, όχι μόνο ως προς το πλήθος των συμμετοχών αλλά και ως προς τη «βιοποικιλότητά» της, δηλαδή ως προς τα θέματα, τις δι¬άφορες αφηγηματικές τεχνικές, τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες, την ηλικία των συμμετεχόντων, το φύλο, τη γεωγραφική τους κατανομή, το κοινωνικό και μορφωτικό τους υπόβαθρο… Το ηλικιακό εύρος των συμμετεχόντων ήταν εξίσου ενδιαφέ¬ρον. Από 12 μέχρι 82 ετών, η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων ανήκει ηλικιακά στην τρίτη και τέταρτη δε¬καετία». Όσο για το περιεχόμενο, στο προλογικό σημείωμα, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: “Οι σχεδίες των συμμετοχών που λάβαμε, πραγματικές ή φανταστικές, του νου και της καρδιάς, ξύλινες ή χάρτινες, έπλευσαν μέσα σε αστικά τοπία, ανταριασμένα πελάγη, κλει-στά δωμάτια και παραδεισένια νησιά. Ταξίδεψαν στο μέλλον, επέστρεψαν στο παρελθόν (εδώ αξιοσημείωτη είναι η πολύ συχνή παρουσία της φιγούρας τού παππού, ο οποίος δίνει οδηγίες για την κατασκευή της σχεδίας ή για πλεύση στο τα¬ξίδι της ζωής), υποσχέθηκαν φυγή, δημιούργησαν προσδο¬κίες διεξόδου, επιβεβαίωσαν την αποτυχία και τον εγκλεισμό. Συχνή ήταν, επίσης, η παρουσία του λογοπαιγνίου μεταξύ του «σχεδία» και «σχέδια» ή το παιχνίδι του τόνου στην κε¬φαλαιογράμματη εκδοχή «ΣΧΕΔΙΑ»”.

Αυτά από εμένα, φίλες και φίλοι. Δεν θέλω να σας διαβάσω κανένα από τα εκατοντάδες διηγήματα, γιατί έτσι θα αδικήσω τα υπόλοιπα. Όλα είναι ωραία, με τον τρόπο τους, με τη λάμψη και την τρέλα τους, με τον στρωτό ή τον κουτσό βηματισμό τους, με το ξεχωριστό τους άρωμα. Δεν μπορώ να επιλέξω κανένα, όπως δεν θα έλεγα ποτέ ποιο είναι το αγαπημένο μου γράμμα στο μικροδιήγημα του Χεμνινγουέι, από τα συνολικά 25 που απαρτίζουν τις πέντε του λέξεις, με το ένα και μοναδικό τους νόημα. Ο Έρνεστ έγραψε για την απώλεια και τον σπαραγμό, αλλά όλα τα κείμενα στη ανθολογία «με μια σχεδία», σχηματίζουν, σαν ψηφίδες, μία λέξη: «αλληλεγγύη». Ας πιαστούμε και εμείς από αυτή τη Σχεδία, που όπως είπαμε σημαίνει στα αρχαία «η πλησίον, η κοντινή». Ας πάρουμε την ανθολογία, όχι επειδή είναι για καλό σκοπό, αλλά γιατί είναι ένα καλό βιβλίο.

Παρουσίαση σκηνοθετών Πέμπτη

Οι παρουσιάσεις των σκηνοθετών στο 43ο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας συνεχίστηκαν στο θερινό κινηματογράφο Αλέξανδρος. Με όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας και με τις υπέροχες συνθήκες που δημιουργούνται από τα δέντρα τα οποία περιβάλλουν το χώρο, το Q&A των σκηνοθετών φέτος έχει έναν διαφορετικό χαρακτήρα. Τις παρουσιάσεις επιμελείται ο Δημήτρης Πάντσος.


«Στα βήματα της» της Αναστασία Κρατίδη

Στις δυσκολίες που αντιμετώπισε στα γυρίσματα της ταινίας της, αναφέρθηκε η Αναστασία Κρατίδη κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της. Η ταινία γυρίστηκε στις φυλακές Αλμυρού στη Μαγνησία, με δυσκολίες και διάφορους περιορισμούς ως προς την απεικόνιση των φυλακών. Αναφερόμενη στην υπόθεση, η κ. Κρατίδη ανέφερε πως «η πραγματικότητα της ζωής πολλές φορές ξεπερνάει κάθε φαντασία». Η πρωταγωνίστρια της ταινίας της, πρώην φυλακισμένη που προσπαθεί να βρει την κανονικότητά της, μπαίνει στο βουστάσιο των αγροτικών φυλακών ως συλλέκτης γάλακτος στο πλαίσιο ενός προγράμματος κοινωνικής επανένταξης. Εκεί συναντά κάποιον που θα της αλλάξει τη ζωή. Παρούσα στην παρουσίαση ήταν η πρωταγωνίστρια Μαντώ Γιαννίκου.

«Ανάπαυσις» του Δημήτρη Παπαγιαννόπουλου.

Μετά από μία ανάγνωση του «Η Ζωή εν Τάφω» του Στρατή Μυριβήλη, ο Δ. Παπαγιανόπουλος ξεκίνησε τη συγγραφή του σεναρίου της ταινία. «Πρόκειται για μια αντιπολεμική ταινία γυρισμένη στην Πάρνηθα, αν και το καλύτερο θα ήταν να ήμασταν σε κάποιο από τα βουνά της Βόρειας Ελλάδας, όπου και θεωρητικά λαμβάνουν χώρα τα όσα βλέπουμε κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου» σημείωσε ο κ. Παπαγιαννόπουλος. «Ενώ έχουμε δει άπειρες ταινίες για τον Δεύτερο Παγκόσμιο, γνωρίζουμε λίγα για τον Πρώτο».Στην ταινία του η αντίφαση του πολέμου και της ειρήνης προκύπτει μέσα από την αντίθεση του δάσους που εκφράζει την Άνοιξη, τον έρωτα, τη ζωή και των χαρακωμάτων που εκφράζουν τον θάνατο.

«Ίσκιωμα» του Κώστα Γεραμπίνη

Την ταινία ο Κώστας Γεραμπίνης κλήθηκε να τη σκηνοθετήσει, καθώς το σενάριο δεν ήταν γραμμένο από τον ίδιο, αλλά από τον γνωστό συγγραφέα Δημοσθένη Παπαμάρκο σε συνεργασία με τον Χρήστο Κωνσταντακόπουλο. Ήταν ωστόσο μία πρόκληση για αυτόν καθώς «από τον αστικό ρεαλισμό των προηγούμενων ταινιών μου, περασα σε ένα τοπίο της επαρχίας, στα βουνά και τα κριάρια». Ο σκηνοθέτης πέρασε αρκετό χρόνο με αγρότες και κτηνοτρόφους στην περιοχή του Γραμματικού. Και στην πορεία συνειδητοποίησε πως του αρέσει η ζωή στην επαρχία. «Με ενδιαφέρει αυτή η λεπτή γραμμή που χωρίζει την πόλη από την επαρχία». Απαντώντας σε ερώτημα για το αν η ταινία το «Ίσκιωμα» θα μπορούσε να ήταν η αρχή μιας μεγάλης μήκους ταινίας η απάντηση του ήταν κατηγορηματική: ΟΧΙ! Η ταινία του, συνειδητά, αφήνει πολλά περιθώρια ερμηνειών και εξηγήσεων για το τέλος.

«Teo, ο γείτονάς μου» του Χρήστου Καρτέρη

Ο πρωταγωνιστής, υπαρκτό πρόσωπο, ζει πενήντα μέτρα μακριά από το σπίτι του σκηνοθέτη και όπως είπε ο κ. Καρτέρης η προσέγγιση έγινε σε ένα μπουγατσοπωλείο στη γειτονιά, όπου έγινε και η πρόταση για την ταινία. Ο Τεό δέχθηκε την πρόκληση και το αποτέλεσμα είναι ένα ντοκιμαντέρ γυρισμένο με φροντίδα μέσα στο σπίτι του. Μεγάλη, όπως είπε, ήταν η προσπάθεια που κατέβαλε ο Χρήστος Καρτέρης ώστε να μην παραβιάσει τον προσωπικό χωρο του πρωταγωνιστή του και να μην τον εκθέσει. Κάτι που το κατάφερε δίνοντας όμως παράλληλα και μια πλήρη εικόνα της πολύ ιδιαίτερης προσωπικότητας του. «Τελικά καλά τα λέω… Δε λέω βλακείες…» ήταν τα λόγια ικανοποίησης του Τεό όταν είδε το αποτέλεσμα.

«54/Η τυφλή χελώνα και η απέραντη θάλασσα» της Ισαβέλλας Μαργάρα

Η ταινία εκφράζει την έντονη ανάγκη της σκηνοθέτριας να επαναπροσδιορίσει τον χρόνο μέσα από τον συμβολισμό της χελώνας που περπατάει αργά: «Είχα ανάγκη να κατεβάσω ταχύτητα, κόντρα στις τρομακτικές ταχύτητες της σύγχρονης ζωής».. Μία ανάγκη που όπως είπε της δημιουργήθηκε παρατηρώντας έναν πίνακα του Minoan Cretan με τίτλο «Civilization». Όπως παρατήρησε η σκηνοθέτις, «στον πίνακα αυτό υπήρχε μια «σφιγμένη» γυναίκα με έντονο βλέμμα, κι ένας άντρας σε ένα γυάλινο ασανσέρ κι από πίσω τους οι ουρανοξύστες μιας πόλης. Η γυναίκα ήταν καλοντυμένη αλλά τρομοκρατημένη, ενώ ο άντρας ήταν με στολή εργασίας, ήρεμος και σαν να είχε ένα χαμόγελο». Μέσα από αυτή την αντίθεση και παράλληλα με την εμπειρία του θανάτου πρόσφατη, η σκηνοθέτις, που εργάζεται ως ιατρός, προχώρησε στην υλοποίηση της ταινίας.

«Απόδραση από τον εύθραυστο πλανήτη» του Θανάση Τσιμπίνη

Η ταινία του θα μπορούσε κάλλιστα να χαρακτηριστεί και ως προφητική καθώς το σενάριο, το οποίο έγραψε το 2017, μιλά για γενικευμένη χρήση της μάσκας λόγω μιας πανδημίας. Για αυτό και ο Θανάσης Τσιμπίνης ξεκίνησε την παρουσίασή του λέγοντας χαριτολογώντας σε ένα κοινό που φορούσε μάσκες: «Ειλικρινά σας το λέω, δε γνώριζα κάτι για το σήμερα!» Στην ταινία του ο κόσμος προσπαθεί να προστατευτεί από ένα ροζ θανατηφόρο νέφος. Δύο άντρες συναντιούνται, έλκονται ερωτικά, και αποφασίζουν να περάσουν μερικές στιγμές μαζί στον όσο χρόνο τους απομένει καθώς το περιβάλλον γίνεται όλο και πιο τοξικό. Ρισκάρουν και βγαίνουν έξω. «Θέλουν να είναι παρόντες, χωρίς να σκέφτονται το μετά».

«Όπως θα συνέβαιναν μέσα στο νερό» της Ανθής Δαουτάκη

Η σκηνοθέτρια έφτιαξε το πορτραίτο μιας 35χρονης γυναίκας. Το σπίτι της είναι ο κόσμος της και ο κόσμος της μαγικός. Η μοναξιά της είναι γεμάτη αντικείμενα. Μια γυναίκα που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στα κοινωνικά πρότυπα σχετικά με το φύλο. Η σκηνοθέτις χαρακτήρισε το σπίτι της ηρωίδας της ως «έναν δεύτερο χαρακτήρα μέσα στην ταινία» και επεσήμανε την ιδιαίτερη σχέση που αναπτύσσουν οι γυναίκες με τους οικιακούς χώρους από νεαρή ηλικία και μέχρι να φτάσουν τα γεράματα.

«Goads» της Ίριδας Μπαγλανέα

Δύο παιδιά μεγαλώνουν με έναν πατέρα ο οποίος θέλει με σκληρό τρόπο να τα εξοικειώσει με τον θάνατο. «Θεωρεί πώς όσο συχνότερα αντιμετωπίζουν γύρω τους τον θάνατο, τόσο πιο εύκολα θα τον αποδεχθούν και θα ξεπεράσουν τον φόβο». Όμως το πράγμα δεν λειτουργεί όπως περιμένει…
Γύρισε την ταινία στον Όλυμπο, και όπως είπε, δυσκολεύτηκε να βρει τα κατάλληλα παιδιά στην επαρχία –έπρεπε να έχουν εξοικείωση με τα ζώα καθώς στην ταινία πρωταγωνιστεί ένα κατσικάκι. Κατά την διάρκεια των γυρισμάτων η σκηνοθέτις ήταν έγκυος και, όπως είπε, δούλεψε με τα παιδιά και μέσω του drama therapy.


Δημήτρης Καστώρης

Aίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα 23

Το έργο δύο σημαντικών Δραμινών παρουσίασε χθες το απόγευμα ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Παύλος Μεθενίτης στον θερινό κινηματογράφο «Αλέξανδρο» με αφορμή τα τελευταία τους βιβλία. Πρόκειται για την ποιήτρια Καλλιόπη Εξάρχου και τον πολυσχιδή καλλιτέχνη Φαίδωνα Πατρικαλάκι που δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας.

“Η ΕΙΡΗΝΗ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ” του διακεκριμένου ζωγράφου, ενδυματολόγου-σκηνογράφου και λογοτέχνη (εκδόσεις Μανδραγόρας, 2017), αποτελεί το “κύκνειο άσμα” στο χώρο της λογοτεχνίας του πολυγραφότατου Φ.Πατρικαλάκι. Για το βιβλίο μίλησε, εκτός από τον Παύλο Μεθενίτη, η ποιήτρια και δικηγόρος, Πολύνα Γ. Μπανά και ο εκδότης του συγγραφέα Κώστας Κρεμμύδας.

Ο Φαίδων Πατρικαλάκις, διέπρεψε, σχεδόν για έξι δεκαετίες, στο χώρο της ζωγραφικής, της ενδυματολογίας της σκηνογραφίας, της γλυπτικής, της κεραμικής, της ποίησης, της πεζογραφίας αλλά και της θεωρίας & ιστορίας της ενδυματολογίας, της μουσικής, ακόμη και της λαογραφίας.
Για την ποιητική συλλογή “ΤΟΣΟ ΗΘΕΛΕ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ” της ποιήτριας και Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Θεατρολογίας του Α.Π.Θ., Καλλιόπης Εξάρχου (εκδόσεις Σοκόλη, 2020), μίλησε ο Παύλος Μεθενίτης και η Πολύνα Γ. Μπανά, και βέβαια η ίδια η ποιήτρια η οποία μοιράστηκε με το κοινό του Φεστιβάλ ένα πολύ όμορφο κείμενό της για την ποιηση.


Ακολουθεί αυτούσια η παρουσίαση του Παύλου Μεθενίτη:

“Η Ειρήνη της Δράμας” (βιογραφικό μυθιστόρημα), Φαίδων Πατρικαλάκις (εκδόσεις Μανδραγόρας, 2017).

«Ξέρεις πόσο είναι οδυνηρό να ζεις σ’ ένα μέρος χωρίς να γνωρίζεις την ιστορία του;

Απόκρημνος ίσκιος, αγνοώντας τον προορισμό του

Περιφέρομαι ανάμεσα από ακέφαλα αγάλματα και ακρωτηριασμένες κολόνες.

Μερικές απ’ αυτές βρίσκονται μέσα στο ρέμα,

Με τίποτα η ορμή του νερού δεν είναι ικανή να τις μετακινήσει.»

Αυτό είναι ένα απόσπασμα από το ποίημα «Χωρίς Ιστορία», από το βιβλίο «Η Ειρήνη της Δράμας», του Φαίδωνα Πατρικαλάκι, από τις εκδόσεις Μανδραγόρας, 2017. Ο Πατρικαλάκις, φίλες και φίλοι των Αίθριων Λογοτεχνικών Απογευμάτων του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, έφυγε από τη Δράμα, και τον κόσμο, πριν από τρία χρόνια, στα 82 του. Λέω «από τη Δράμα και τον κόσμο», γιατί η γενέτειρα αυτού του σημαντικού εικαστικού, σκηνογράφου και λογοτέχνη, ήταν το κέντρο, ο άξονας, γύρω από τον οποίο περιστρεφόταν η ζωή του και το έργο του. Αν και σπούδασε και έζησε στο εξωτερικό, στη Γαλλία και αλλού, ο Πατρικαλάκις γεννήθηκε και πέθανε εδώ, στην Δράμα.

Η ηρωίδα του βιβλίου του, η Ειρήνη της Δράμας, δεν γεννήθηκε εδώ, ήταν μια φράγκισσα αρχοντοπούλα, αλλά κι αυτή πέθανε στη Δράμα στις αρχές του 14ου αιώνα – το 1317. Ναι, η Γιολάντα του Μομφεράτου, μέλος του Οίκου των Αλεράμιτσι, Ιταλών ευγενών Φράγκικης καταγωγής της Βορειοδυτικής Ιταλίας, πήρε το ορθόδοξο όνομα Ειρήνη όταν έγινε η δεύτερη σύζυγος του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Παλαιολόγου, του δεύτερου με αυτό το όνομα.

Τώρα θα μου πείτε, τί νταλκά είχε ο Πατρικαλάκις με την Ειρήνη της Δράμας; Δεν υπάρχει απάντηση επ’ αυτού. Η Τέχνη αποφασίζει τα αφ’ εαυτής: ο μυθιστορηματικός βίος της Γιολάντας τη Μομφερατικής ρίζωσε και κάρπισε μέσα στο κεφάλι του Φαίδωνα, πλημμυρίζοντάς τον εικόνες και λέξεις, αναγκάζοντάς τον, κυριολεκτικά, να καταπιαστεί μαζί της. Αυτή η ταύτιση των δύο, του του ιστορικού προσώπου και του αφηγητή του βίου του, ενδυναμωμένη από την κοινή εντοπιότητα, έφτασε σε μεγάλα βάθη, και ύψη, κυρίες και κύριοι.

Διαβάζω το βιβλίο, και βλέπω των Πατρικαλάκι να μπλέκει τη ζωή του μ’ εκείνη της Ιταλογαλλίδας αριστοκράτισσας, της κόρης του γαλαζοαίματου καθάρματος που σύλησε και δήωσε την Κωνσταντινούπολη το 1204, στην πρώτη της Άλωση, των Σταυροφόρων. Δεν έχω διαβάσει τα άλλα έργα του συγγραφέα, και μάλιστα τις βιογραφίες του, αλλά εδώ, σ’ αυτό το βιβλίο, αυτή η συνύφανση είναι αξιοπρόσεκτη.

Μιλώ για παράλληλες αφηγήσεις, για ερωταποκρισεις τύπου συνέντευξης, ακόμα και για ιδιωτική, εκ βαθέων, συνομιλία του συγγραφέα με το πρόσωπο που βιογραφεί – ή αυτοβιογραφεί, αν μου επιτρέπεται αυτός ο εντελώς αδόκιμος, αλλά ταιριαστός με το πνεύμα και το σώμα του βιβλίου όρος. Δε ξέρω – αλήθεια, η δομή του βιβλίου είναι εντελώς ιδιόμορφη και ενδιαφέρουσα, και σίγουρα καμία σχέση δεν έχει ούτε με συνηθισμένο ιστορικό μυθιστόρημα, ούτε με τυπική βιογραφία, και δεν είναι ακριβώς ούτε ποίηση ούτε πρόζα.

Στην πραγματικότητα είναι κάτι απ΄όλα αυτά, είναι ένα εικαστικό έργο με λέξεις, ένα φωτεινό, πολύχρωμο αφήγημα, που φέρνει την Ιστορία, με γιώτα κεφαλαίο, στα μέτρα του συγγραφέα. Ο Πατρικαλάκις βουτάει με θάρρος την πένα του στη παλέτα των ιστορικών χρωμάτων: κόκκινο για την αδιανόητη αγριότητα των αιμοδιψών Βυζαντινών και Δυτικών Αρχόντων του Μεσαίωνα, χρυσό για την απαράμιλλη χλιδή και τον τρυφηλό τους βίο, σκούρο γκρίζο για τη ψευδεπίγραφη, ταγκή ευλάβειά τους που είχε κάνει πουρί στους τοίχους των μοναστηριών και των παλατιών, γαλάζιο για την αγάπη, που ακόμα κι αυτά τα χρυσοποίκιλτα τέρατα, αυτά τα εξουσιοφρενή παγόνια ηταν ικανά να νιώσουν για κάποιους κοντινούς τους ανθρώπους, όταν δηλαδή δεν τύφλωναν τους αδελφούς τους ή δεν στραγγάλιζαν του εραστές τους, κι ακόμα, πράσινο, φωτεινό, λαμπερό, σμαραγδένιο πράσινο για την ελπίδα, φίλες και φίλοι, για την ελπίδα της Ειρήνης-Γιολάντας, και του Φαίδωνα Πατρικαλάκι, πως κάποια στιγμή τα πράγματα θα διορθωθούν, πως το καλό θα υπερισχύσει, πως το ψεύδος, η αρρώστια και το έρεβος θα ηττηθούν, και μάλιστα κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Της δικής μας, του Πατρικαλάκι και της Ειρήνης της Μομφερατικής….

Κι εν τω μεταξύ, μέχρι να φτιάξουν τα πράγματα, εμείς περιφερόμαστε σαν απόκρημνοι ίσικιοι «ανάμεσα από ακέφαλα αγάλματα και ακρωτηριασμένες κολόνες», έχοντας όμως σαν σταθερό, ακίνητο σημείο, σαν πολικό αστέρα των ουρανών μας, την πόλη μας, τον τόπο μας, το δικό μας μέρος. Για τον Φαίδωνα και την Ειρήνη ήταν η Δράμα.
Σας ευχαριστώ.

“Τόσο ήθελε το στήθος” (ποίηση), Καλλιόπη Εξάρχου (εκδόσεις Σοκόλη, 2020)

Φίλες και φίλοι καλησπέρα σας.

Τα Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, έχουν την χαρά να φιλοξενούν την κυρία Καλλιόπη Εξάρχου. Δραμινή πανεπιστημιακός, λέει το βιογραφικό της, δηλαδή Αναπληρώτρια καθηγήτρια θεατρολογίας στο τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης.

Όμως, απόψε η κυρία Εξάρχου δεν είναι εδώ με την ακαδημαϊκή, αλλά με την ποιητική της ιδιότητα: «Τόσο ήθελε το στήθος», είναι ο τίτλος της ποιητικής της συλλογής, από τις εκδόσεις Σοκόλη. Να πω πως δεν είναι η πρώτη φορά που τα Αίθρια Λογοτεχνικά Μεσημέρια έχουν τη χαρά να καταπιάνονται με το έργο της κυρίας Εξάρχου: πριν από τέσσερα χρόνια, το 2016, είχα μιλήσει για τη μελέτη της «Δημήτρης Δημητριάδης: το Θέατρο του Ανθρωπισμού». Τότε, είχα ξεκινήσει την παρουσίασή μου με ένα στίχο της: «Μοναξιά ως έρημος / Ανυπεράσπιστη / Ανεπίστρεπτη / Ωραία / Ως θάνατος».

«Όπου και αν με πήγαν οι θεωρίες μου, βρήκα ότι ένας ποιητής ήδη είχε πάει εκεί», είχε πει κάποτε ο Σίγκμουντ Φρόυντ, και σκέφτομαι πως η ποίηση τελικά έχει πάντα την απάντηση, όποιο και να είναι το ερώτημα που θέτουν οι ανθρωπιστικές επιστήμες. Από το «Θέατρο του Ανθρωπισμού» λοιπόν και την ωραία ως θάνατο μοναξιά του τότε, απόψε η κυρία Εξάρχου θα μας πάει, με το βιβλίο της, στον θετικό πόλο της ανθρώπινης ψυχής, σ’ αυτόν που βρίσκεται διαμετρικά απέναντι από τον θάνατο, στον πόλο του έρωτα. Θα μπορούσε να πει κανείς πως αυτοί οι δύο πόλοι, το συν και το πλην, ο θάνατος κι ο έρωτας, δίνουν ενέργεια στην ανθρώπινη ψυχή, τροφοδοτούν εκείνη τη γεννήτρια που λειτουργεί μέσα στα κεφάλια των ποιητών, παράγοντας ποιήματα που κάνουν τη ζωή μας καλύτερη, όπως αυτό που έδωσε τον τίτλο στην ποιητική συλλογή της κυρίας Εξάρχου:

Κι εγώ ήξερα / πως / τα λόγια του θέρους / κόβουν σα μαχαίρια / έφτασε / μια σταγόνα θάλασσα / ανυπεράσπιστη / να ξεγελάσει / τη μνήμη / Τόσο ήθελε / το στήθος.

Καιρό είχα να διαβάσω ένα τόσο σωματικό βιβλίο, φίλες και φίλοι. Το βιβλίο της είναι ένα ταξίδι στο Κορμί, με κάπα κεφαλαίο, όπου συμβαίνει ο έρωτας.

«Εἴμαστε σώματα, εἴμαστε πάνω ἀπ’ ὅλα, πρωτίστως καί σχεδόν ἀποκλειστικά σώματα, καί ἡ κατάσταση τοῦ σώματός μας ἀποτελεῖ τήν πραγματική αἰτία τῶν περισσότερων ἀπό τίς διανοητικές καί ἠθικές μας ἀντιλήψεις». Αυτό το είχε γράψει ο Μισέλ Ουελμπέκ, στη «Δυνατότητα ενός νησιού», κι είναι σαν να το είχε συνεχώς η κυρία Εξάρχου στο μυαλό της, όταν διάλεγε, μια – μια τις λέξεις, για να γράψει αυτά τα ποιήματα. Μια – μία τις λέξεις, σαν να τις διάλεγε μέσα από ένα κουτί με βελόνες.

Οι ακριβείς, αιχμηρές λέξεις της Καλλιόπης κεντούν την επιδερμίδα, νύσσουν το δέρμα κι από εκεί εισχωρούν στη ψυχή, διηθούνται – μιλάω για μια ώσμωση πνεύματος και αίματος, μια ανταλλαγή σωματικής ύλης και ψυχικής ενέργειας με το περιβάλλον.

Τα ποιήματα είναι διαρθρωμένα σε μια κυκλοτερή δομική κίνηση. Η αφήγηση ξεκινάει, σαν αμαξοστοιχία, από την αφετηρία, τη «μήτρα-μητρίδα», όπως επιγράφεται, και προχωράει: οι τίτλοι των ενοτήτων είναι χαρακτηριστικοί, σαν ονομασίες σιδηροδρομικών σταθμών: σώμα-έρωτας, μάτια-όραση, στόμα-φωνή, χείλη-φιλί, πνεύμονες-ανάσα, στήθος-σθένος, άκρα-δεσμοί-δεσμά, δέρμα-δέρας, ελελεύ… Κι εντέλει, το ποιητικό όχημα του βιβλίου κλείνει τον κύκλο, ξαναγυρίζει στην αρχή του, στη μήτρα-μητρίδα, σαν τον μυθικό ουροβόρο όφι που ολοκληρώνεται δαγκώνοντας την ουρά του. Δεν είναι τυχαίο το ακροτελεύτιο ποίημα: «Στα θραύσματα / στις αναγνώσεις τους / στα κουράγια μας / Αμήν»

Αμήν, αμήν, λέγω υμίν, φίλες και φίλοι. Αναγινώσκουμε τα θραύσματα της ψυχής μας, λέει η Καλλιόπη Εξάρχου, και μακάρι να μας φτάσουν τα κουράγια μας για να αντέξουμε τη φονική ομορφιά της ποίησης και του έρωτα. «Love will tear us apart», ο έρωτας θα μας κάνει κομμάτια, έλεγαν οι Joy Division, αλλά εγώ διαβάζω, στη σελίδα 85, στο ενδέκατο ποίημα της ενότητας «ελελεύ», το εξής ηρωικό, αντάρτικο και ερωτικό:

«Δεν θα μολύνω / τον έρωτα / που δεν εξαργυρώθηκε / Δεν θα αφήσω / να με συλήσουν / οριζοντίως / και καθέτως / Απλώς / μεχρι θανάτου / Δεν»
Κυρίες και κύριοι, μετά από αυτό το εκρηκτικό «δεν», δεν θα σας πω τίποτα άλλο. Θα σιωπήσω επιτέλους, καλώντας την ποιήτρια να μιλήσει η ίδια για την ποιητική της συλλογή. Και λάβετε, παρακαλώ, υπόψη σας, πως «Τη σιωπή / να την ακούτε / από μέσα προς τα έξω / Όλο και κάποιος / λυγμός / θα της κλείνει το στόμα».

Φίλες και φίλοι, η Καλλιόπη Εξάρχου

Παρουσίαση σκηνοθετών Τετάρτη

Οι μικρομηκάδες που την Τρίτη έδειξαν σε πρεμιέρα τις ταινίες τους στο κοινό του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, βρέθηκαν σήμερα το μεσημέρι στον θερινό κινηματογράφο «Αλέξανδρος», για να μιλήσουν για τη δουλειά τους στον Δημήτρη Πάντσο.


«Πρώτος έρωτας» του Χάρη Ραφτογιάννη.

«Έκανα μια ταινία για την ταύτιση ανθρώπων και ζώων. Αν και δεν έχω ζώα, έχω πολλούς φίλους που έχουν, και παρατηρώ τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσά τους. Εξάλλου κι εμείς οι άνθρωποι, ζώα είμαστε και δεν χρειάζεται να περιοριζόμαστε τόσο». Η ταινία του προσεγγίζει το θέμα της, την γνωριμία δύο ανθρώπων μέσα από την ερωτική επαφή των σκύλων τους, με μια γκροτέσκα διάθεση. «Η σχέση άλλωστε και των ανθρώπων με τα ζώα είναι με έναν τρόπο ερωτική».

«Το μάους στόρυ»» του Μιλτιάδη Χρηστίδη.

Στην ταινία πρωταγωνιστεί ένα ποντίκι σε μέγεθος ανθρώπου που λατρεύει το τυρί. «Όλα ξεκίνησαν με μια εικόνα στο μυαλό μου για ένα μεγάλο ποντίκι που έκοβε τυρί σε σούπερ μάρκετ, αλλά δεν μπορούσε να το φάει, κάτι βαθιά ειρωνικό. Την ταινία την έγραψε σε ένα ξενοδοχείο στη Ρουμανία. «Δεν άντεχα άλλο, ήθελα να την κάνω αυτήν την ταινία». Ο ηθοποιός πίσω από το ποντίκι του είναι ένας εκφραστικός χορευτής. «Μου αρέσουν οι ιστορίες με γλυκόπικρο τέλος, και τα κινούμενα σχέδια».

Το αστείο στην υπόθεση είναι πως ο Μ. Χρηστίδης είναι…αλλεργικός στο τυρί, ενώ οι περισσότεροι συνεργάτες του στο γύρισμα δεν το τρώνε!

«Καρτ ποστάλ από το Ελληνικό» της Αφροδίτης Κατερινοπούλου.

Η σκηνοθέτις θέλησε να γυρίσει μια ταινία-αποχαιρετισμό για το εγκαταλελειμμένο Αεροδρόμιο του Ελληνικού. Έχει άλλωστε μεγαλώσει στην Άνω Γλυφάδα, προς Αργυρούπολη, κι έχει και δικές της μνήμες από τον χώρο. «Ο χώρος σύντομα θα πάψει να υφίσταται με τον τρόπο που απεικονίζεται στην ταινία», οπότε η ταινία της Α. Κατερινοπούλου θα αποτελεί σύντομα ντοκουμέντο. «Η βάση μου είναι το Βερολίνο, κι όταν σε κάποιες διακοπές μου στην Ελλάδα διάβασα για έναν διαγωνισμό που αφορούσε την χρήση του Ελληνικού, ταράχτηκα. Ένοιωσα πως πρέπει να κάνω κάτι τώρα». Η ταινία απαρτίζεται από διάφορες ιστορίες, αλλά κάθε μια τελειώνει με ένα γενικό πλάνο που θυμίζει καρτ ποστάλ.

«Dear Joel» του Θανάση Τρουμπούκη.

Βασισμένος σε μια πραγματική αλληλογραφία την οποία ανακάλυψε σε ένα αρχείο αφηγήσεων προσφύγων και μεταναστών, ο Θ.Τρουμπούκης δημιούργησε μια ταινία που βασίζεται στις εξ αποστάσεως «συνομιλίες» μεταξύ ενός μικρού Αφρικανού μετανάστη που ζει μόνος στην χώρα μας, με τον μεγαλύτερο αδερφό του που ζει στην Ιταλία. Το μικρό παιδί περιπλανιέται μόνο σε μια αφιλόξενη Αθήνα. «Ήθελα να γυρίσω την ταινία από την οπτική (και) ενός μικρού παιδιού που το χωρίζει και το ηλικιακό σύνορο από τον κόσμο των ενηλίκων»… Στο “Dear Joel”, που είναι γυρισμένο σε φιλμ, τα όρια μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας είναι δυσδιάκριτα.

«Ανθολόγιο μιας πεταλούδας» του Κωστή Χαραμουντάνη.

Ο σκηνοθέτης, μίλησε για μια «πολύ συνειρμική ταινία» με αφετηρία τα λουλούδια. «Αρχικά υπήρχε σενάριο αλλά στην πορεία ένοιωσα ότι δεν της ταιριάζει, έτσι έγινε πολλή δουλειά στο μοντάζ». Το αποτέλεσμα, πειραματικό σε φόρμα και περιεχόμενο, δεν είναι εύκολο να αποδοθεί ή να εξηγηθεί με λόγια, «είναι κάτι σαν όνειρο». Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται μια γυναίκα παθιασμένη με τα λουλούδια.

«Μελατονίνη» του Νίκου Πάστρα

Ένα κορίτσι που δεν κοιμάται ποτέ γιατί φοβάται μήπως πεθάνει. Ενα αγόρι που κοιμάται συνεχώς, και πάσχει από ναρκοληψία. Και στο βάθος μια υπνωτιστική μουσική, κι ένα όμορφο κομμάτι του Κωνσταντίνου Βήτα. Έρωτας, ύπνος, μουσική.

Ο Νίκος Πάστρας γύρισε την ταινία του κατά τη διάρκεια του Arte Festival στο πρώην Αεροδρόμιο του Ελληνικού. «Η έλλειψη ύπνου, και συγκεκριμένα ο χαρακτήρας μιας κοπέλας που φοβάται να κοιμηθεί, στάθηκε η αφορμή για να έρθουν κοντά δύο ετερώνυμα στην ταινία μου». Η μελατονίνη, που είναι και ο τίτλος της, είναι μια ορμόνη που εκκρίνει ο οργανισμός και ρυθμίζει το βιολογικό μας ρολόι και κατ΄επέκταση τον ύπνο μας.


Ευάννα Βενάρδου

Παρουσιάσεις σκηνοθετών

Ο υπέροχος χώρος του ανακαινισμένου θερινού κινηματογράφου «Αλέξανδρος», το νέο hotspot του Φεστιβάλ, φιλοξενεί φέτος τις παρουσιάσεις των σκηνοθετών του 43ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας.

Η αλλαγή αυτή θεωρήθηκε επιβεβλημένη από το διοίκηση του Φεστιβάλ, αφενός για την αποφυγή του συνωστισμού στο αίθριο των γραφείων και αφετέρου για την αναβίωση ενός χώρου, ταγμένου στον κινηματογράφο, που παρέμενε κλειστός για αρκετά χρόνια. Το φετινό Q&A των σκηνοθετών παρουσίασε ο δημοσιογράφος Δημήτρης Πάντσος.

«Dakar» του Στέλιου Μωραϊτίδη.

Η μοναξιά, βγαλμένη μέσα από μία ηχητική κασέτα που αναδεικνύει τις αντιφάσεις μεταξύ παρόντος και παρελθόντος… Την ημέρα των γενεθλίων του, ο Σταύρος, ήταν να αρραβωνιαστεί με τη Ματούλα. Χρόνια μετά βρίσκεται να περιπλανάται μόνος μέσα στην πόλη. «Ένας παραιτημένος άνθρωπος στη μέση ηλικία, που δεν περιμένει τίποτε εκτός ίσως από τον θάνατο». Και όλα αυτά μέσα σε ένα κάδρο 4:3 που περιορίζει ακόμη περισσότερο την ελευθερία του… Η ταινία, όπως εξήγησε ο Στέλιος Μωραϊτίδης, βασίστηκε σε ένα γράμμα που βρήκε σε μια υπαίθρια αγορά. «Βλέπετε κρατούσαν ο, τι τους φαινόταν χρήσιμο, όπως το γραμματόσημα, και πετούσαν το περιεχόμενο….». Την κασέτα εμπνεύστηκε από μια κοπέλα που έστελνε στους δικούς της κασέτες, αντί για γράμματα.

«Ο Τροχός» του Γιάννη Στεφανάκι.

«Ο τροχός μπορεί να έφερε επανάσταση στην ανθρώπινη εξέλιξη, όμως έχουμε ξεφύγει ως πλανήτης. Γιατί ο Άνθρωπος, με την επιστήμη και την λεγόμενη εξέλιξη κάπου συγκρούονται»… Αυτή την σύγκρουση αποδίδει με τη χρήση κινουμένων σχεδίων, ο γνωστός εικαστικός καλλιτέχνης Γ.Στεφανάκις, παρουσιάζοντας την εξέλιξη του είδους μας και παράλληλα την καταστροφή που επιφέρουμε στον πλανήτη. Όπως παρατήρησε ο κ. Στεφανάκις, η χρήση της τεχνολογίας είναι θεμιτή, αλλά στην εποχή μας έχει γίνει καταστρεπτική. «Και βέβαια, ο ίδιος ο άνθρωπος είναι αυτός που φέρνει αυτήν την καταστροφή».
Ο καλλιτέχνης το 1975 είχε παρακολουθήσει τη Σχολή Σταυράκου, όμως τελικά κατέληξε στην Σχολή Καλών Τεχνών. «Αλλά φαίνεται πως το μικρόβιο το είχα, έτσι πριν λίγα χρόνια ξεκίνησα να γυρίζω ταινίες. Είναι μια εξέλιξη της εικαστικής μου δουλειάς». Για τις ανάγκες της ταινίας έφτιαξε 450 σχέδια στην Αίγινα.

«Χάνσελ» της Βίβιαν Παναγιωτίδου.

Πρόκειται για ένα αλληγορικό παραμύθι που παρουσιάζει το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης, κεκλεισμένων των θυρών, μέσα από τα μάτια μίας μητέρας. Η μητέρα υποψιάζεται τί συμβαίνει και εμείς παρακολουθούμε την αγωνία της να ανακαλύψει την αλήθεια. Μέσα από μία σειρά εικόνων και συμβολισμών που θυμίζουν τα σκοτεινά παραμύθια της γιαγιάς, παρουσιάζεται το δράμα που βιώνει η μητέρα και ο μικρός της γιος. Η ταινία γυρίστηκε στο δάσος της Πάρνηθας και σε μια εγκαταλελειμμένη ταβέρνα εκεί. Παραπέμπει στο κλασικό παραμύθι «Χάνσελ και Γκρέτελ», «που είναι τόσο τρομακτικό που πάντα αναρωτιόμουν πώς γίνεται να βάζουν τα παιδιά για ύπνο και να τους το διαβάζουν…». Ωστόσο, «αν δεν την έκανα αυτήν την ταινία θα έσκαγα!», ομολόγησε η κ. Παπαγεωργίου, λέγοντας πως λατρεύει το σινεμά του φανταστικού.

«Qualia» του Θανάση Ταταύλαλη.

Ο σκηνοθέτης εμπνεύστηκε την ταινία από το πεδίο έρευνας «qualia», που «ερευνά το αλάθητο της υποκειμενικότητας. Το φαινόμενο qualia παρατηρείται όταν δύο υποκείμενα είναι ευαίσθητα σε ένα κοινό αντικείμενο». Στην ταινία του δύο φίλοι πάνε για Σαββατοκύριακο στο εξοχικό του ενός και ανακαλύπτουν πως μέσα στο σπίτι μένει μία κοπέλα με την οποία δεν μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί της με κανένα τρόπο. «Η κοπέλα είναι ένας χαρακτήρας χωρίς καμία απολύτως υπόσταση. Και υπ’ αυτήν την έννοια η ταινία είναι ανοιχτή σε όλες τις ερμηνείες». Η έμπνευση προέκυψε από ένα αληθινό περιστατικό, όταν κάποτε είδε στο δικό του εξοχικό την φιγούρα μιας ηλικιωμένης με μαύρα, μέσα σε μια ομίχλη, να κουβαλάει κάτι κούτσουρα, γεγονός που πυροδότησε μια μεγάλη συζήτηση με την παρέα του.

«Το νόημα του Αυγούστου» του Μάνου Παπαδάκη.

Εμπνευσμένη από το διήγημα του Χρήστου Οικονόμου «Το Δέσιμο των σωμάτων», η ταινία παρουσιάζει την σχέση του Ανδρέα, ενός εργάτη εργοστασίου, με ένα ροντβάιλερ. Ο σκύλος είναι του εργοδότη του Ανδρέα, ο οποίος του ανέθεσε να τον προσέχει μαζί με το σπίτι του, για μια εβδομάδα. «Αρχικά ο νέος άντρας και ο σκύλος βρίσκονται απέναντι. Στη συνέχεια είναι μαζί… Με έναν τρόπο ο ένας είναι το καθρέφτισμα του άλλου». Στην ταινία έλαβαν μέρος 6 σκυλιά σε ένα άκρως απαιτητικό γύρισμα, και όπως υπογράμμισε ο κ. Παπαδάκης θα του ήταν πολύ δύσκολο να γυρίσει ξανά ταινία με ζώα… Πρόκειται για την πρώτη του ταινία, με πρωταγωνιστή τον Παύλο Ιορδανόπουλο ο οποίος ήταν παρών στην παρουσίαση και μίλησε για την πολύμηνη εμπειρία του με τον εκπαιδευτή σκύλων

«Τοπίο με καλύβα και δάσος» του Ηλία Δ. Δούλη.

Η πολύ ιδιαίτερη ταινία του ανήκει στην πειραματική κατηγορία και διαρκεί μόλις 3 λεπτά. Ο Ηλίας Δούλης μας παρουσίασε τη σχέση μιας γυναίκας κι ενός άνδρα που ζωγραφίζει ένα τοπίο, μέσα σε ένα σπίτι δυσανάλογου με τους ανθρώπους μεγέθους, με μια πολύ απρόσμενη και τραγική κατάληξη, που σχετίζεται με το καρφί με το οποίο ο άντρας καρφώνει τον πίνακα. Ο Ηλίας Δ.Δούλης είπε πως δεν δουλεύει με επαγγελματίες ηθοποιούς «αλλά με φάτσες που μου αρέσουν»., ενώ προσέθεσε πως «δεν θεωρεί την ταινία του τόσο πειραματική όσο την χαρακτηρίζουν».

«Happy» της Γιούλη Αναστασοπούλου

Η ηρωίδα της Γιούλης Αναστασοπούλου έχει χάσει το σκύλο της εδώ και δύο χρόνια αλλά συνεχίζει απεγνωσμένα να τον αναζητά. Κάποια στιγμή αποφασίζει πως ήρθε η ώρα να σταματήσει την αναζήτηση του. Όμως ένα άγαλμα που βρίσκεται μπροστά της ένα βράδυ την συνταράζει συθέμελα. «Είναι το άγαλμα ενός σκύλου, που υπάρχει στ΄αλήθεια, στην Φωκίωνος Νέγρη, έργο του Ευρυπίδη Βαβούρη. Για την ηρωίδα λειτουργεί κάπως σαν τάφος του δικού της σκύλου…».
Στην ταινία, όπου κάνει ένα πέρασμα και ο σκύλος της σκηνοθέτριας, πηγή έμπνευσης της Γ.Αναστασοπούλου, υπήρξε ο τύπος του φιλόζωου που μερικοί χαρακτηρίζουν ως και γραφικό. «Εγώ δεν βλέπω τους ανθρώπους αυτούς με λύπηση. Διότι μπορεί να είναι πολύ πιο ευτυχισμένοι από εμάς, να είναι ικανοποιημένοι με πολύ λιγότερα πράγματα. Κι ας μην ξεχνάμε πως μπορεί να μην έχουν αγαπηθεί πραγματικά από ανθρώπους γι΄ αυτό στρέφονται στα ζώα. Με ενδιαφέρει πολύ ο κοινωνικός αποκλεισμός, ολομόναχων ανθρώπων…» Το post production της ταινίας έγινε εξ ολοκλήρου μέσω skype κατά τη διάρκεια του lockdown. Η πρωταγωνίστρια της ταινίας Λία Καράμπελα, ήταν παρούσα στην παρουσίαση.

Δημήτρης Καστώρης

Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα

Οι καθιερωμένες λογοτεχνικές παρουσιάσεις, γνωστές ως “ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΑΙΘΡΙΑ”, οι οποίες διεξάγονται, με επιτυχία, εδώ και μία δεκαετία περίπου, κατά τη διάρκεια της εβδομάδας του -εκάστοτε- Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, σε επιμέλεια και παρουσίαση του συγγραφέα και δημοσιογράφου, Παύλου Μεθενίτη, αλλάζουν, φέτος, χώρο, ώρα και κατ΄ επέκταση όνομα.

Μεταφέρονται στο δημοτικό θερινό κινηματογράφο «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ» (ο οποίος επαναλειτουργεί μετά από 10 περίπου χρόνια και αξιοποιείται, για πρώτη φορά, από το Φεστιβάλ, ως χώρος προβολών) και διεξάγονται, πλέον, τις απογευματινές ώρες (ώρα έναρξης καθημερινά: 18.00). Για το λόγο αυτό, μετονομάζονται σε «Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα».

Να θυμίσουμε πως ο θεσμός των Λογοτεχνικών Αίθριων ήταν μια επιλογή του Αντώνη Παπαδόπουλου ο οποίος ήθελε να διασυνδέσει έτσι, τον κινηματογράφο με τη λογοτεχνία. Ο Παύλος Μεθενίτης πήρε τη σκυτάλη από τον αξέχαστο ποιητή Ανδρέα Παγουλάτο στην παρουσίαση των συγγραφέων και των βιβλίων τους.
Το φετινό πρόγραμμα, στο δημοτικό θερινό κινηματογράφο «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ», περιλαμβάνει δύο (2) λογοτεχνικές παρουσιάσεις καθημερινά, από την Τρίτη (22/09) έως και την Παρασκευή (25/09). Αναλυτικότερα, το πρόγραμμα έχει ως εξής:

ΤΡΙΤΗ, 22/09, στις 18.00

(1) Παρουσίαση του τετραμηνιαίου περιοδικού για την τέχνη και τη ζωή (όπως, ευστόχως, αυτοσυστήνεται) “ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ”, από το συγγραφέα και δημοσιογράφο, Παύλο Μεθενίτη.

Για το περιοδικό θα μιλήσει, φιλοξενούμενος της εκδήλωσης, και ο εκδότης και διευθυντής του, ποιητής Κώστας Κρεμμύδας. Ένα λογοτεχνικό περιοδικό, εξ Αθηνών ορμώμενο, το οποίο διανύει αισίως το 26ο έτος κυκλοφορίας του, με σταθερή και καθ’ όλα ευδιάκριτη, μέχρι σήμερα, πορεία στον ελληνικό λογοτεχνικό χώρο των περιοδικών εκδόσεων και με εγνωσμένη -και αναγνωρισμένη- άποψη, τόσο λογοτεχνική όσο και αισθητική.

(2) Παρουσίαση του Δραμινού περιοδικού λόγου και τέχνης “ΔΙΟΔΟΣ 66100”, από το δημοσιογράφο και συγγραφέα, Παύλο Μεθενίτη.

Για το περιοδικό θα μιλήσουν, φιλοξενούμενοι της εκδήλωσης, και ο Διευθυντής Σύνταξης Βασίλης Τσιαμπούσης και τα μέλη της Συντακτικής Επιτροπής, Αθανάσιος Κάζης και Γιώργος Κασαπίδης.

Το -μοναδικό- λογοτεχνικό περιοδικό ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ παρουσιάζεται και, μάλιστα, για ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ, στο κινηματογραφικό Φεστιβάλ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ.

ΤΕΤΑΡΤΗ, 23/09, στις 18.00

(1) Παρουσίαση του βιογραφικού μυθιστορήματος “Η ΕΙΡΗΝΗ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ” του ζωγράφου, ενδυματολόγου-σκηνογράφου & λογοτέχνη Φαίδωνα Πατρικαλάκι (εκδόσεις Μανδραγόρας, 2017), από το συγγραφέα και δημοσιογράφο, Παύλο Μεθενίτη, με τη συμμετοχή της ποιήτριας και δικηγόρου, Πολύνας Γ. Μπανά.

Για το βιβλίο θα μιλήσει, φιλοξενούμενος της εκδήλωσης, και ο εκδότης του Κώστας Κρεμμύδας. Το βιβλίο αποτελεί το “κύκνειο άσμα” στο χώρο της λογοτεχνίας του Δραμινού στην καταγωγή, πολυγραφότατου Φαίδωνα Πατρικαλάκη, μίας καλλιτεχνικής, με την πλέον κυριολεκτική αναγεννησιακή έννοια, προσωπικότητας που διέπρεψε, σχεδόν για έξι δεκαετίες, στο χώρο της ζωγραφικής, της ενδυματολογίας & της σκηνογραφίας, της γλυπτικής, της κεραμικής, της ποίησης, της πεζογραφίας αλλά και της θεωρίας & ιστορίας της ενδυματολογίας, της μουσικής, ακόμη και της λαογραφίας.

(2) Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής “ΤΟΣΟ ΗΘΕΛΕ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ” της ποιήτριας και Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Θεατρολογίας του Α.Π.Θ., Καλλιόπης Εξάρχου (εκδόσεις Σοκόλη, 2020), από το συγγραφέα και δημοσιογράφο, Παύλο Μεθενίτη, με τη συμμετοχή της ποιήτριας και δικηγόρου, Πολύνας Γ. Μπανά.
Για το βιβλίο θα μιλήσει, φιλοξενούμενη της εκδήλωσης, και η ίδια η ποιήτρια.

Το ιδιαίτερο και απολύτως διακριτό, ποιητικό ύφος της Καλλιόπης Εξάρχου, το οποίο συγκροτεί ένα, κατά κυριολεξία, δικό της προσωπικό, ποιητικό «σύμπαν», γνώριμο κι αγαπημένο στους αναγνώστες της, χαρακτηρίζει, σε καθοριστικό βαθμό, κι αυτή τη νέα της ποιητική συλλογή.

ΠΕΜΠΤΗ, 24/09, στις 18.00

(1) Παρουσίαση της αυτοβιογραφίας; (το ερωτηματικό του ιδίου του συγγραφέα) “ΠΟΛΛΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΓΟΤΕΡΑ” του σκηνοθέτη Δημήτρη Σοφιανόπουλου (εκδόσεις Ποταμός, 2019), από το συγγραφέα και δημοσιογράφο, Παύλο Μεθενίτη.

Για το βιβλίο θα μιλήσει, φιλοξενούμενος της εκδήλωσης, και ο ίδιος ο -αυτοβιογραφούμενος – συγγραφέας. Ο γνωστός σκηνοθέτης, Δημήτρης Σοφιανόπουλος, με οικονομικές σπουδές σε Αμερική και Βρετανία, με ένα πέρασμα από θέση οργανισμού του Υπουργείου Χωροταξίας, από την οποία παραιτήθηκε πολύ γρήγορα για να αφοσιωθεί στη σκηνοθεσία, έχοντας, μεταξύ πολλών άλλων, διαγράψει μία σκηνοθετική διαδρομή στην τηλεόραση περίπου 20 ετών & διατελέσει Γενικός Διευθυντής Τηλεόρασης στην ΕΡΤ, αφηγείται την ενδιαφέρουσα διαδρομή της ζωής του, αναφερόμενος σε πρόσωπα και πράγματα από τον χώρο της 7ης Τέχνης (και όχι μόνο).

(2) Παρουσίαση της Ανθολογίας μικροδιηγήματος “ΜΕ ΜΙΑ ΣΧΕΔΙΑ- 100 λέξεις σε 100 ώρες για τη Σχεδία”, από το συγγραφέα και δημοσιογράφο, Παύλο Μεθενίτη, με τη συμμετοχή της ποιήτριας και δικηγόρου, Πολύνας Γ. Μπανά.

Για την ανθολογία θα μιλήσουν, φιλοξενούμενοι της εκδήλωσης, ο συγγραφέας και μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ, Σπύρος Κιοσσές, ο ποιητής και Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ., Χάρης Μιχαλόπουλος & η συγγραφέας και αρθρογράφος Φωτεινή Ναούμ, ενώ θα απευθύνει χαιρετισμό, εκ μέρους των εκδόσεων “Παρατηρητής της Θράκης”, η δημοσιογράφος Νατάσα Βαφειάδου.

Τα έσοδα από τις πωλήσεις της Ανθολογίας, η οποία μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις “Παρατηρητής της Θράκης”, σε επιμέλεια της φιλολόγου & επιμελήτριας εκδόσεων Ξανθής-Τζένης Κατσαρή και θα διατίθεται προς πώληση κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, θα διατεθούν στο γνωστό περιοδικό δρόμου για τους αστέγους “ΣΧΕΔΙΑ”.

Στην Ανθολογία περιλαμβάνονται 502 συνολικά μικροδιηγήματα, εκ των οποίων ΑΦΕΝΟΣ τα 424 προέκυψαν από ένα διαγωνισμό μικροδιηγήματος έως 100 λέξεων που διεξήχθη διαδικτυακά, προς ενίσχυση του εν λόγω περιοδικού δρόμου “Σχεδία” και διαρκούσε μόλις 100 ώρες, με πρωτοβουλία των ως άνω τριών ομιλητών και επιμελήτριας οι οποίοι συγκρότησαν και την κριτική επιτροπή του διαγωνισμού και ΑΦΕΤΕΡΟΥ τα υπόλοιπα 78 αποτελούν συνεισφορά γνωστών λογοτεχνών στο εν λόγω εγχείρημα.

Στο πλαίσιο της παρουσίασης, θα υπάρχει, επίσης, διαθέσιμο δωρεάν πληροφοριακό υλικό για το περιοδικό δρόμου “Σχεδία”, το νέο τεύχος του περιοδικού προς πώληση καθώς και μία μικρή έκθεση από προηγούμενα τεύχη της “Σχεδίας”, προκειμένου οι παριστάμενοι να γνωρίσουν από κοντά, αυτό το, μοναδικό στην Ελλάδα, περιοδικό δρόμου για αστέγους, με την πάντα ενδιαφέρουσα ύλη, την άψογη επιμέλεια και, πρωτίστως, το τόσο σημαντικό, από άποψη κοινωνικής ευαισθησίας κι αλληλεγγύης, προορισμό, το οποίο, μέχρι σήμερα, κυκλοφορεί, αποκλειστικά, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 25/09, στις 18.00

Παρουσίαση της βιογραφίας “ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΠΟΥ ΕΓΡΑΨΑΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ” της συγγραφέα και Καθηγήτριας Ιστορίας Εξωτερικής Πολιτικής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Λένας Διβάνη (εκδόσεις Πατάκη, 2019), από τον δημοσιογράφο και συγγραφέα, Παύλο Μεθενίτη.

Για το βιβλίο θα μιλήσει, φιλοξενούμενη της εκδήλωσης, και η ίδια η συγγραφέας. Από τις σελίδες του βιβλίου, όπως και ο ίδιος ο τίτλος του εύγλωττα δηλώνει, παρελαύνουν ζευγάρια της νεότερης ελληνικής ιστορίας, όπως, μεταξύ άλλων, ο Δημήτριος Υψηλάντης και η Μαντώ Μαυρογένους, ο Όθωνας και η Αμαλία, ο Νίκος Μπελογιάννης και η Έλλη Παπά, ο βασιλιάς Παύλος και η Φρειδερίκη, ενώ, μέσα από τη διεισδυτική σκιαγράφηση των προσωπικών τους σχέσεων και της δυναμικής αυτών, συντίθεται, κατ’ ουσίαν, όλη η ιστορική πορεία της νεότερης Ελλάδας.